• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 3948
  • يکشنبه 1385/5/15
  • تاريخ :

ناصر خسرو قبادیانی

(394- 481هـ)

ابومعین ناصربن خسرو قبادیانی، شاعر معروف قرن پنجم هجری است. وی از قبادیان بلخ بود. ابتدا خدمت دیوانی داشت؛ سپس به مكه و قاهره سفر كرد و از خلیفه فاطمی مصر مذهب اسمعیلی را كه یكی از شعب مذهب تشیّع است پذیرا شد و با لقب «حجّت زمین خراسان» به ایران برگشت و از بیم معاندان و متعصبّان به بدخشان رفت و در قلعه یمگان اعتكاف گزید و همانجا به تبلیغ مذهب اسماعیلی و تألیف كتب سرگرم بود تا بدرود حیات گفت. از آثارش به نثر زادالمسافرین، وجه دین و سفرنامه است. وی طبعی نیرومند و سخنانی استوار دارد. دیوانش بارها به طبع رسیده است.


در نعمت محمدصلی الله علیه و آله

گزینم قرآن است و دین محمدصلی الله علیه و آله

همین بود ازیرا گزین محمدصلی الله علیه و آله

یقینم كه من هر دوان را بورزم

 یقینم شود چون یقین محمدصلی الله علیه و آله

كلید بهشت و دلیل نعیمم1

 حصار حصین2 چیست؟ دین محمدصلی الله علیه و آله

محمد رسول خدای است زی ما‌3

همین بود نقش نگین محمدصلی الله علیه و آله

مكین است4دین و قرآن در دل من

همین بود در دل مكین محمدصلی الله علیه و آله

به فضل خدای است امیدم كه باشم

 یكی امّت كمترین محمدصلی الله علیه و آله

به دریای دین اندرون ای برادر

قرآن است درّ یمین5محمدصلی الله علیه و آله

دفینیّ و گنجی بود هر شهی را

قرآن است گنج و دفین‌6محمدصلی الله علیه و آله

بر این گنج و گوهر یكی نیك بنگر

 كِرا بینی امروز امین محمدصلی الله علیه و آله

چو گنج و دفینت به فرزند ماندی7 ­

 به فرزند ماند آن و این محمدصلی الله علیه و آله

نبینی كه امّت همی گوهر دین

 نیابد مگر كز بنین8محمدصلی الله علیه و آله

محمد بدان داد گنج و دفینش

كه او بود در خور قرین محمدصلی الله علیه و آله

قرین محمد كه بود؟ آنكه جفتش

 نبودی مگر حورعین محمدصلی الله علیه و آله

ازین حورعین و قرین گشت پیدا

حسین و حسن سین و شین محمدصلی الله علیه و آله

حسین و حسن را شناسم حقیقت

بدو جهان، گل و یاسمین محمدصلی الله علیه و آله

چنین یاسمین و گل اندر دو عالم

كجا رست جز در زمین محمدصلی الله علیه و آله

قرآن بود و شمشیر پاكیزه حیدر

دو بنیاد دین متین محمدصلی الله علیه و آله

كه استاد با ذوالفقار9 مجرّد  

 به هر حرب‌گه بر یمین محمدصلی الله علیه و آله

چو تیغ علی دادیاری قرآن را

علی بود بی‌شك معین محمدصلی الله علیه و آله

چوهارون ز موسی علی بود در دین10

هم انباز و هم همنشین محمدصلی الله علیه و آله

به محشر ببوسند هارون و موسی

ردای علی و آستین محمدصلی الله علیه و آله

عرین‌11 بود دین محمد ولیكن

علی بود شیر عرین محمدصلی الله علیه و آله

بفرمود جستن به چین علم دین را

محمّد، شدم من به چین محمدصلی الله علیه و آله

شنودم ز میراث‌دار محمد

سخن‌های چون انگبین محمدصلی الله علیه و آله

دلم دید سرّی كه بنمود از اوّل

 به حیدر دل پیش بین محمدصلی الله علیه و آله

ز فرزند زهرا و حیدر گرفتم

من این سیرت راستین محمدصلی الله علیه و آله

از آن شهره فرزند كو را رسیده است

 به قدر بلندترین محمدصلی الله علیه و آله

جهان آفرین آفرین كرد بر من

به حبّ علی و آفرین محمدصلی الله علیه و آله

كنون باقرین جهان آفرینم

من اندر حصار حصین محمدصلی الله علیه و آله

اگر من به حبّ محمد رهینم

 تو چونی عدوی رهین محمدصلی الله علیه و آله

منم مستعین12محمّد به مشرق

 چه خواهی ازین مستعین محمدصلی الله علیه و آله

چه داری جواب محمّد به محشر

چوپیش آیدت هان وهین محمدصلی الله علیه و آله


پی‌نوشت‌ها:

1- نعیم : ناز و نعمت، بهشت.

2- حصین: استوار، محكم

3- زی‌ما: در نزد ما، سوی ما

4- مكین: جای گزیده- جایگزین.

5- ثمین: گرانبها

6- دفین: پنهان شده- مستور، اندخته. گنجی كه در زمین دفن شده است.

7- ماندن: گذاشتن، نهادن

8- بنین: فرزندان

9- ذوالفقار: شمشیری بود كه پشت آن خراش‌های پست و هموار فقره و مهره مانند داشت به همین جهت آن را ذوالفقار می‌نامیدند. این شمشیر از "منبه بن حجاج" بود كه روز جنگ بدر كشته شد و شمشیرش را حضرت رسول صلی الله علیه و آله برای خویش برگزید و سپس روز جنگ احد آن را به علی علیه السلام بخشید.

10- اشاره است به حدیث معروف كه پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود: اَنتَ مِنّی بِمَنزَلَةِ هَرون مِن موسی اِلاّ اَنّه لا نَبّیَ بَعدی: «تو ای علی نسبت به من همان منزلتی را داری كه هارون نسبت به موسی داشت جز اینكه بعد از من پیامبری نیست.»- این حدیث به حدیث منزله شهرت دارد.

11- عربن: بیشه، جنگل

12- مستعین : استعانت‌كننده، یاری خواهنده.

* دیوان اشعار حكیم ناصرخسرو قبادیانی (ج1) به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران 1357. ص 129.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار

آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار

آنجا نشسته چشم کبودش به انتظار
کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟

کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟

کیست عیدش را فدای حضرت زهرا کند؟
آرزوی گمشده

آرزوی گمشده

آرزوی گمشده
تو فقط غصه نخور

تو فقط غصه نخور

تو فقط غصه نخور
UserName