• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1572
  • شنبه 1385/3/20
  • تاريخ :

گرایش های حزبی؛ آری یا نه!


در رابطه با احزاب این پرسش مطرح است كه آیا تشكل های حزبى در نظام حكومت اسلامى جایگاهى دارد؟این سؤال از آن جهت مطرح است كه از یك سو ضرورت همگون بودن نظامهاى سیاسى حاكم بر جهان امروز،ایجاب مى‏كند كه حكومت اسلامى خود را با عرف سیاست جهانى هماهنگ سازد تا امكان برقرارى روابط سیاسى بر اساس ضوابط بین المللى تحقق پذیر باشد. و از سوى دیگر، تحزب گرایى، مایه تشتت و تفرقه وتضارب آراء گشته و در صفوف مسلمین، رخنه و شكاف ایجاد مى‏كند و این بر خلاف دستور قرآن كریم است كه‏به فشرده بودن صفوف مسلمین دستور اكید داده است:

«واعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا و اذكروا نعمة الله علیكم اذ كنتم اعداء فالف بین قلوبكم‏فاصبحتم بنعمته اخوانا».

با تعدد تشكل های حزبى، بهتر مى‏توان مشكلات سیاسى را حل و فصل نمود، زیرا با تعددگروههاى سیاسى، مراكز تحقیق در مسائل سیاسى، متنوع خواهد شد و از برخورد اندیشه‏ها وافكار گوناگون، بیشتر مى‏توان به كاستیها پى برد.

به ریسمان ناگسستنى الهى(وحدت و برادرى اسلامى) چنگ زنید و از هم مپاشید و یاد آورید عنایت الهى ‏را كه شما را از دشمنى و ستیز با یكدیگر نجات بخشید و دلهاى شما را به یكدیگر نزدیك كرد تا آن كه به‏فضل الهى امروزه برادروار گرد هم آمده‏اید. «من الذین فرقوا دینهم و كانوا شیعا كل حزب بما لدیهم فرحون‏». راه و روش خود را از یكدیگر جدا ساختند، و به صورت دسته‏ها و گروههاى جدا از یكدیگر مى‏زیستند و هرگروهى به آنچه خود مى‏پنداشتند، دلخوش بودند.

پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: «المسلمون اخوة، تتكافا دماؤهم، و هم ید على من سواهم، یسعى بذمتهم ادناهم‏».مسلمانان همه برادر و برابرند، و جملگى یكدست در مقابل بیگانه قرار گرفته‏اند. آن كه در پائین‏ترین رتبه قراردارد، با حمایت جمع اقدام مى‏كند.

یعنى فرد فرد آحاد مسلمین از حمایت جمع برخوردارند و جملگى هماهنگ هستند.

اكنون با نظر به مراتب یاد شده، تشكل های حزبى مى‏تواند، دو اثر و پیامد منفى داشته باشد:

اولا شیرازه وحدت ملى و اسلامى گسسته شود و پراكندگى گرایشها و خواسته‏ها، شكافهاى عمیقى درمیان امت‏ به وجود آورد، زیرا هر گروه به آنچه دارند دلخوش‏اند، «كل حزب بما لدیهم فرحون‏» (هر كه نقش‏خویشتن بیند در آب). و آن وحدت و یگانگى و همبستگى كه لازمه برادرى اسلامى است، از هم مى‏پاشد ومسلمانان را رو در روى یكدیگر قرار مى‏دهد.

ثانیا آزادى در انتخاب از مردم گرفته مى‏شود، زیرا حزب‏گرایى، اهداف دیكته شده را در مقابل اعضاء وهواداران قرار مى‏دهد، و انتخابات به گونه كانالیزه شده صورت مى‏گیرد. بنابراین، مردم آزاد نیستند و به ناچاربایستى كاندیداهاى مطرح شده از سوى احزاب را برگزینند. در صورتى كه در فرهنگ اسلامى، انسان، آزادآفریده شده و در انتخاب راه كاملا آزاد است.

اسلام، سعى بر آن دارد كه رشد سیاسى در آحاد مردم ریشه‏دار و بنیادین گردد. و ملت مسلمان همواره‏به مسائل سیاسى علاقه نشان داده، در تمامى صحنه‏هاى سیاسى حضور فعال داشته باشند.

در روایات صحیحه آمده: «الناس كلهم احرار» .

امام امیرالمؤمنین علیه السلام در نامه‏اى به فرزندش امام حسن علیه السلام مى‏نویسد:

«ولا تكن عبد غیرك و قد جعلك الله حرا».

بدون تردید بنده دیگرى بودن، در آن است كه انسان در تصمیمات خود، پیرو دیگران باشد و انتخاباتى كه‏از كانال حزبى انجام مى‏گیرد، انتخاب آزاد نیست، بلكه انتخاب در چارچوب سیاستها و تصمیمات حزبى است!ولى در این زمینه باید گفت، این گونه برداشتهاى ناروا از تشكلات حزبى، ناشى از اندیشه‏هاى ناپخته سیاسى‏است. اسلام، سعى بر آن دارد كه رشد سیاسى در آحاد مردم ریشه‏دار و بنیادین گردد. و ملت مسلمان همواره‏به مسائل سیاسى علاقه نشان داده، در تمامى صحنه‏هاى سیاسى حضور فعال داشته باشند. بر این اساس هیچ‏كس و هیچ برنامه‏اى نمى‏تواند، این علاقه و رشد سیاسى را از ملت مسلمان بستاند، زیرا این علاقه ریشه‏داراست و از احساس دینى و مذهبى آنان برخاسته است.

همچنین باید دانست كه مساله جهت دهى سیاسى، مساله دیگرى است و هدف از آن این است كه این‏رشد سیاسى به شكل درست صورت گیرد، بدین گونه كه گروهى از اندیشمندان مخلص و دین باور، و آشنا به‏اوضاع سیاسى جهان و كشور گرد هم آیند و مسائل سیاسى را یك به یك مورد بررسى قرار دهند و با اندیشه‏صحیح، بهترین روش را جست و جو كنند، آنگاه با عرضه اندیشه‏هاى مورد توافق خود بر مردم، یعنى درمعرض آراى عمومى قرار دادن، بر پختگى آن بیافزایند و ضمن آن كه رهنمودهاى لازم را ارائه مى‏دهند آماده‏پذیرفتن انتقادات و پیشنهادهاى مردمى نیز باشند.

«ولتكن منكم امة یدعون الى الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنكر و اولئك هم‏المفلحون‏» . باید گروهى از شما گرد هم آیند و راه اصلح را ارائه دهند و پسندیده را از ناپسندجدا سازند. این چنین گروهها رستگار خواهند بود. و بدین سان براى انتخاب بهترین راه، هم‏ اندیشمندان سعى خود را كرده‏اند و رهنمودهاى لازم را عرضه نموده‏اند و علاوه اعتماد مردم رانیز كسب كرده‏اند، و مردم نیز با كمك اندیشمندان مخلص، بهتر به مصالح خویش راه یافته‏اند.البته با تعدد تشكلات حزبى، بهتر مى‏توان مشكلات سیاسى را حل و فصل نمود، زیرا با تعددگروههاى سیاسى، مراكز تحقیق در مسائل سیاسى، متنوع خواهد شد و از برخورد اندیشه‏ها وافكار گوناگون، بیشتر مى‏توان به كاستیها پى برد، زیرا هر گروه، ممكن است‏به نقص خود پى نبردكه در این صورت دیگر گروهها، آنان را آگاه مى‏سازند، همچون مراكز تحقیق علمى، كه هر چه‏پرشمارتر باشد، در پیشرفت علم، بیشتر مؤثر است. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:

«من استقبل وجوه الآراء، عرف مواقع الاخطاء».

با دریافت آراى گوناگون، مى‏توان به مواضع اشتباه پى برد.

آرى، این در صورتى است كه گروهها و اندیشمندان، خالصانه بكوشند و همگى در پى مصالح امت‏باشند ونه به دنبال بدست آوردن پست و مقام یا شهرت و نام. اگر رهنمود است، صمیمانه باشد، و اگر انتقاد است،مخلصانه باشد و همواره رضاى خدا و مصالح مردم مد نظر باشد. متاسفانه این بینش و گرایش در جامعه‏هاى‏عقب افتاده یا در حال رشد، كمتر حاكم است. و هر گونه تشكلات حزبى، در نهایت‏به گروه گرایى و ستیزمى‏انجامد. هم از این رو مرحوم سید جمال‏الدین اسدآبادى در گفته مشهور خود یادآور شده است:

«الحزبیة فى الغرب دواء، و فى الشرق داء».

تشكلات حزبى در جامعه‏هاى غربى، راه درمان دردها است. و در جامعه‏هاى شرقى، منشا دردها.

منبع: مجله كتاب نقد، شماره 7 - نویسنده: محمد هادى معرفت


لینک مطالب مرتبط:

 بنیادهاى دمكراسى... 

 علوم اجتماعی و پیوندهای آن با علوم شرعی 

 دین، جامعه و انحرافات اجتماعی 

 گذار از سیطره سكولاریسم 

سیاست های کلی انتخابات باید قانون شود

سیاست های کلی انتخابات باید قانون شود

سیاست های کلی انتخابات باید قانون شود
مبارزات سیاسی آیت الله مهدوی کنی

مبارزات سیاسی آیت الله مهدوی کنی

مبارزات سیاسی آیت الله مهدوی کنی
نفوذ در وزارتخانه!

نفوذ در وزارتخانه!

نفوذ در وزارتخانه!
وحدت دین و سیاست در اندیشه امام خمینی

وحدت دین و سیاست در اندیشه امام...

وحدت دین و سیاست در اندیشه امام خمینی
UserName
عضویت در خبرنامه