• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1899
  • پنج شنبه 1385/3/11
  • تاريخ :

امام خمینی (ره) و تحولات تاریخ معاصر (3)



حوادث خاص

قطع نظر از تحولات برجسته و حوادث چشمگیر، تاریخ اندیشى امام در شناخت ‏برخى موضوعات خاص ‏نیز مؤثر مى‏افتاد. براى نمونه امام درشناخت علم طب در ایران به سابقه آن در عصر ساسانیان توجه كرده ومى‏نویسند:

«استادان دانشگاه جندى شاپور همان اطباى رومى و یونانى بودند كه طب عالى یونان را به دانش‏آموزان‏ایرانى مى‏آموختند و طب یونانى را در كشور رواج دادند (1) .»

همچنین در باب سابقه دانشگاه در ایران مى‏گویند:

«ما هفتاد سال است كه دانشگاه داریم، از زمان امیركبیر تا حالا ما مدرسه داشتیم، دانشگاه داریم (2) .»

روابط بعضى از علما با پاره‏اى از سلاطین نیز مورد اظهار نظر امام قرار گرفته است:

«خواجه نصیر كه رفت در دنبال هلاكو و امثال آنها، لكن نه براى اینكه وزارت بكند، نه براى اینكه براى ‏خودش یك چیزى درست ‏بكند. او رفت آنجا براى اینكه آنها را مهار بكند و آنقدرى كه قدرت داشته باشد ، خدمت ‏بكند به عالم اسلام (3) .»

ذهن و اندیشه تاریخ ‏نگر امام خمینى(ره) و نگاه نقد گونه ایشان به تاریخ ‏نگارى، امام را نسبت‏ به چگونگى ‏ثبت و ارائه تحلیل صحیح و درست از حادثه بزرگ قرن حاضر - یعنى انقلاب اسلامى ایران كه او رهبرى وهدایت آن را در دست داشت - نگران مى‏ساخت.

ارتباط علما با سلاطین صفوى نیز از موضوعاتى است كه قضاوت تاریخى امام را به خود معطوف داشت:

«مرحوم مجلسى كه در دستگاه صفویه بود، صفویه را آخوند كرد نه خودش را صفویه، آنها را كشاند توى ‏مدرسه و توى علم و توى دانش تا آنجایى كه توانست (4) .»

بكار بردن كلمات، اسامى و اصطلاحات تاریخى نیز نشان از رویكرد گسترده امام به تاریخ دارد. در نوشته‏ها و سخنان امام خمینى(ره) تعداد فراوانى از اینها یافت مى‏شود كه براى نمونه مى‏توان پاره‏اى از آنها را ذكر كرد: بنى‏امیه، بنى‏عباس، ابوسفیان، معاویه، اشعث، حجاج، ابن‏زیاد، چنگیز، هلاكو، نادرشاه، آقامحمدخان، نهضت ‏تنباكو، مشروطیت، شیخ فضل‏الله، قرارداد وثوق الدوله، بهبهانى، كاشانى، مدرس، قوام‏السلطنه، دكتر مصدق، متفقین، هیتلر، آتاتورك، چرچیل، استالین، لنین، رضاخان و... .


لزوم ثبت درست تاریخ انقلاب اسلامى

ذهن و اندیشه تاریخ ‏نگر امام خمینى(ره) و نگاه نقد گونه ایشان به تاریخ ‏نگارى، امام را نسبت‏ به چگونگى ‏ثبت و ارائه تحلیل صحیح و درست از حادثه بزرگ قرن حاضر - یعنى انقلاب اسلامى ایران كه او رهبرى وهدایت آن را در دست داشت - نگران مى‏ساخت. درست‏ به همان اندازه كه امام از سرنوشت ‏خودِ انقلاب و مسیر آینده آن نگران بود، به همان میزان نیز نسبت ‏به كیفیت ثبت تاریخ انقلاب و ارائه آن به نسلهاى آتى دل ‏مشغول بود. بر امام روشن بود كه نقش مورخان در ترسیم حوادث چگونه است و در موارد بسیارى تصویر ارائه‏ شده از یك شخصیت ‏یا حادثه چندان با حقیقت آن سازگارى ندارد. نكته‏اى كه خود بارها در ارائه تاریخ‏ گذشته آن را یادآورى كرده بود:

«این كه مى‏گویند انوشیروان عادل، این از اساطیر است، یك مرد ظالم سفاكى بوده است. منتها شاید پیش‏ سلاطین دیگر وقتى گذاشتند، بهش گفتند عادل: والا كجایش انوشیروان عادل بوده است (5) ؟»

امام بر خلاف بسیارى دیگر از علماى معاصر خویش كه نه تنها از تاریخ معاصر غفلت مى‏ورزیده‏اند، بلكه ‏نسبت‏ به تحولات تاریخ اسلام نیز تامل جدى روا نداشته‏اند، به طور گسترده‏اى به تاریخ رویكرد داشت.

امام به نقش جریانات مختلف در تحریف تاریخ وقوف كامل داشت. بر همین اساس طى نامه‏اى كه درمورخه 25/10/67 به حجت الاسلام سید حمید روحانى ارسال داشت از نامبرده تقاضا كرد تا جهت ثبت دقیق ‏تاریخ حماسه آفرین و پرحادثه انقلاب اسلامى بى‏نظیر مردم قهرمان ایران اقدام نماید. در بخشى از این نامه ‏آمده است:

«شما به عنوان یك مورخ باید توجه داشته باشید كه عهده‏دار چه كار عظیمى شده‏اید. اكثر مورخین تاریخ ‏را آن گونه كه مایلند و یا بدان گونه كه دستور گرفته‏اند، مى‏نویسند نه آن گونه كه اتفاق افتاده است. از اول ‏مى‏دانند كه در كتابشان بنا است‏ به چه نتیجه‏اى برسند و در آخر به همان نتیجه مى‏رسند (6) .»

در همین رابطه همچنین امام طى نامه‏اى به مقام معظم رهبرى كه در آن زمان مسؤولیت ریاست‏جمهورى و ریاست ‏شوراى عالى انقلاب فرهنگى را به عهده داشتند از ایشان مى‏خواهند تا گروهى را جهت ‏نظارت دقیق بر آنچه در كتب تاریخى مدارس نوشته مى‏شود، تعیین نمایند. (7)

امام خمینى(ره) علیرغم این دقت و تلاش جهت ثبت و آموزش دقیق تاریخ گذشته و انقلاب اسلامى ازطرفى دیگر از جوانان نیز مى‏خواهند تا بكوشند تا تاریخ انقلاب اسلامى را بیاموزند. (8)


پایان سخن

امام بر خلاف بسیارى دیگر از علماى معاصر خویش كه نه تنها از تاریخ معاصر غفلت مى‏ورزیده‏اند، بلكه ‏نسبت‏ به تحولات تاریخ اسلام نیز تامل جدى روا نداشته‏اند، به طور گسترده‏اى به تاریخ رویكرد داشت. بر این ‏اساس، دانش تاریخ در اندیشه امام خمینى(ره) معلوماتى منقطع از زمان حال نبود و بین دیروز و امروز در نظر آن اندیشمند فرزانه جدایى یافت نمى‏شد. او مى‏كوشید تا با مطالعه گذشته نه تنها از تعامل حوادث با خبر گردد بلكه با ژرفا بخشیدن به اندیشه خویش، پاسخ‏هاى مناسب براى چالش‏هاى موجود را نیز بیابد. تاریخ در نظر امام، انبانى از قصه‏ها و افسانه‏ها نبود؛ بلكه مصباح هدایت و كانون روشنایى، درخشش و الهام به حساب‏ مى‏آمد و همچون استادى سقراط گونه مى‏ماند كه مى‏طلبید تا افلاطون‏هایى در مقابلش زانوى ادب بر زمین‏زده و از محضر پر فیضش بهره بگیرند.

سخن خود را در باب تاریخ ‏اندیشى امام با ذكر بیانى زیبا از ایشان به پایان مى‏بریم كه باید گفت:

«تاریخ معلم انسان‏ها است.»

پی نوشتها:

1- كشف الاسرار، ص 276 به نقل از: در جستجوى راه از كلام امام، دفتر بیست و یكم، ص 96.

2- در جستجوى راه از كلام امام، پیشین، ص 102.

3- همان، ص 133.

4- پیشین.

5- همان، صص 247، 38.

6- صحیفه نور، ج 21، ص 73.

7- این نامه امام پس از نامه آقاى سیدحمید روحانى به آن حضرت مبنى بر نسبت داده شدن دستور پناه بردن به سفارت انگلیس‏در جریان انقلاب مشروطه به آیت‏الله بهبهانى در كتب آموزشى مدارس - ارسال گردید. در نامه امام آمده است. «باعث تعجب وتاسف است كه نظام آموزشى كشور اسلامى ایران نسبتى به مرحوم بهبهانى رحمة‏ا... علیه دهد كه حتى كسروى با آن سوابق‏ضداسلامى درباره ایشان نمى‏دهد. كسروى ضد دین پس از تحلیل از آقایان بهبهانى و طباطبایى، دستور بهبهانى وطباطبایى به مردم را در پناه بردن به سفارت یك دولت‏بیگانه رد مى‏كند.» ر.ك: صحیفه نور، ج 21، ص 102.

8- ر.ك: صحیفه نور، همان، ص 177.

نویسنده: سیدحسین فلاح‏زاده

منبع: کتاب نقد – شماره 13


لینک مطالب مرتبط:

 امام خمینى(ره) و رویكرد تاریخى(1) 

 امام خمینى(ره) و رویكرد تاریخى(2) 

 متن وصیت نامه سیاسی الهی حضرت امام خمینی (ره) 

 امام خمینى از نگاه اندیشمندان خارجى 

 هجرت خورشید 

 آرامش خاطر امام خمینی رحمة الله علیه (1) 

 عشق مسیحا دم 

 طراوت عبادت در سیره امام خمینى (ره) 

 از عشق و شور و مستی 

 آثار حدیثى امام خمینى (ره) 

 سیره‏ عملى امام خمینى(ره) در ماه مبارك رمضان 

 داستان نفت 

رهبری امام خمینی (ره) در مراحل مختلف نهضت

رهبری امام خمینی (ره) در مراحل مختلف...

رهبری امام خمینی (ره) در مراحل مختلف نهضت
تنها نامه بدون «بسم الله» از امام(ره)

تنها نامه بدون «بسم الله» از امام(ره)

تنها نامه بدون «بسم الله» از امام(ره)
ویژگی های دوران امام خمینی

ویژگی های دوران امام خمینی

ویژگی های دوران امام خمینی
کسی که می گوید اعتصاب باقی بماند خائن است

کسی که می گوید اعتصاب باقی بماند...

کسی که می گوید اعتصاب باقی بماند خائن است
UserName