• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2191
  • چهارشنبه 1383/4/10
  • تاريخ :

مصحف فاطمه علیها السلام


شهادت حضرت زهرا سلام الله علیه


فاطمه(س) خود سِرّی از اسرار الهی است و دسترسی و شناخت مقام بلندش ، برای ما انسانهای خاکی به سادگی ممکن نیست، بالاتر از آن، گوشه های بسیاری از زندگانی اش نیز چون در درّ ِ صدف ، مخفی و پنهان باقی مانده است.

مصحف فاطمه (س) ، سرچشمه جوشان معنویت و دانش ها ، که از طریق وحی بر او نازل گشته ، مانند قبر مطهرش رازی است که در پرده مانده و در اختیار ما خاکیان نیست. به راستی مصحف فاطمه (س) چیست؟ چه زمانی به وجود آمد؟ چه مطالبی را در بر دارد؟ و اکنون کجاست و در اختیار کیست ؟ اینها پرسش هایی است که در این مقاله به آنها پاسخ می دهیم.

پیدایش مصحف فاطمه (س)

زهرا علیها سلام پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله ، زمان کوتاهی  در جهان زندگی نمود. در این مدت بسیار کوتاه که دوره صبر و استقامت، حمایت از حریم ولایت ، و در عین حال حزن و اندوه زهرای مرضیه بود؛ جبرئیل امین- فرشته وحی- بر او فرود می آمد و با گزارش هایی که ازمنزلت پدر بزرگوارش در نزد خدا و نیز آینده تاریخ اسلام و تشیع الهام می کرد کتاب ارزشمندی به نام " مصحف فاطمه (س) "  نگاشته شد که برای امامان معصوم (ع) به یادگار ماند.

امام صادق (ع) در پاسخ به محدثانی که درباره مصحف فاطمه(س) سؤال کردند فرمود: فاطمه علیها سلام بر اثر رحلت پدر ، اندوه فراوان بر او وارد گشت. جبرئیل – فرشته وحی پیوسته بر او فرود می آمد و ناگواری ها و اندوه جدایی پدر را به خوبی ها جلوه می داد و به جانش آرامش می بخشید. به او از پدر و جایگاه بلندش در نزد پروردگار خبر می داد و از حوادث آینده که بعد از فاطمه (س) نسبت به فرزندانش واقع خواهد شد او را آگاه می کرد . علی (ع) تمام آن گزارش ها و اخبار را می نوشت که همین مصحف فاطمه (س) را شکل داد.(1)

با دقت در این حدیث شریف می توان گفت:

الف: مصحف فاطمه علیه السلام در فاصله زمانی پس از رحلت پیامبر اسلام( ص) تا شهادت صدیقه طاهره (س) به وجود آمده است.

ب : مصحف فاطمه (س) سخن وحی است که توسط جبرئیل امین (ع) به فاطمه زهرا (س) الهام شده است.

ج : مصحف فاطمه (س) به دست مبارک مولی علی (ع) نوشته شده است.

زمینه های مصحف در زمان پیامبر

گرچه پیدایش و اتمام مصحف فاطمه (س) پس از رحلت رسول خدا انجام گرفت و از جانب خداوند به اوالهام گشت و احادیث زیادی بر این مطلب دلالت دارد ،  ولی در برخی از روایات زمینه های پیدایش آن را ، زمان حیات رسول الله می داند.

مصحف نشانه امامت

مصحف فاطمه علیها السلام  به عنوان اسرار رسالت و امامت، تنها در دست ائمه معصومین علیهم السلام به یادگار ماند و در بین حجت های خدا در روی زمین ، یکی پس از دیگری دست به دست گشت و  در اختیار داشتن آن را یکی از نشانه های امامت دانسته اند.

امام رضا علیه السلام وقتی علامت و نشانه های امام معصوم را شمارش کرد فرمود :

مصحف فاطمه (س) در نزد او از نشانه های امامت می باشد.(2)

ابوبصیرمی گوید : به حضور امام صادق علیه السلام رسیدم و عرض کردم : قربانت گردم ! از شما سؤالی دارم و گفتم : در اینجا کسی هست که سخن مرا بشنود؟ امام صادق (ع) پرده ای را که میان آنجا و حجره دیگر بود بالا زد و در آنجا سر کشید ، سپس فرمود : ای ابا محمد! هر چه می خواهی بپرس.

آنگاه فرمود: ای ابا محمد! همانا " جامعه "  نزد ما است و مردم چه می دانند " جامعه " چیست؟ عرض کردم : قربانت شوم ! جامعه چیست ؟  فرمود: طوماری است به طول هفتاد ذراع با املاء رسول خدا و دستخط علی (ع) که تمام حلال و حرام و همه نیازهای مردم در آن موجود است حتی جریمه خراش.

...آنگاه فرمود : همانا " جفر" در نزد ما است و مردم چه می دانند " جفر" چیست؟

عرض کردم : جفر چیست؟ فرمود: مخزنی از چرم است که علم پیامبران و اوصیاء و دانشمندان گذشته بنی اسرائیل در آن وجود دارد.

آنگاه فرمود: همانا مصحف فاطمه (س) در نزد ما است و مردم چه می دانند که مصحف فاطمه (س) چیست؟(3)

 مصحف ، قرآن نیست

ابوبصیر می گوید: در محضر امام صادق علیه السلام بودم و پرسیدم :

مصحف فاطمه چیست ؟  فرمود: مصحفی است سه برابر قرآن، ولی به خدا قسم حتی یک حرف از قرآن شما هم در آن نیست.

این حدیث ، آشکار می سازد که مصحف فاطمه (س) از نظر کمیت و حجم سه برابرقرآن است ولی از نظر محتوا و مطالب حتی یک حرف از ظاهر قرآن هم در آن وجود ندارد.

علامه مجلسی در توضیح این حدیث می نویسد: ممکن است کسی این شبهه  برایش ایجاد شود که در احادیث بسیاری وارد شده قرآن همه احکام را در بردارد و مشتمل بر حوادث و گزارش های حال و آینده تاریخ است. پس مصحف فاطمه در پی چه چیزی است و این حدیث چگونه معنا می شود ؟

در پاسخ شبهه می گوید: آری قرآن چنین است ولی ممکن است منظور از مصحف معانی و تأویلاتی باشد که ما از قرآن نمی فهمیم ، نه معنای ظاهری که از الفاظ درک می کنیم و می فهمیم. لذا مقصود از قرآن شما ، همان الفاظ ظاهری قرآن است که در مصحف فاطمه (س) وجود ندارد .(4)

محمد بن مسلم از امام باقر یا از امام صادق علیه السلام ، چنین نقل کرده است :

فاطمه (س) مصحفی را به یادگار گذاشت که آن مصحف ، قرآن نیست ولی سخنی از سخنان خداست که بر فاطمه (س) نازل کرده است .(5)

حسین بن ابی العلاء می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که فرمود :

مصحف فاطمه (س)  نزد من است. البته تصور نکن که در آن آیات قرآن باشد. (6)

ابی حمزه می گوید: امام صادق(ع) فرمود : در مصحف  فاطمه (س) چیزی از کتاب خدا – قرآن مجید- نیست و مصحف چیزی است که بر فاطمه (س) پس از رحلت پدرش الهام گشته است.(7)

مطالب مصحف فاطمه علیها سلام

ابو بصیرمی گوید : از امام محمد باقر (ع) درباره مصحف فاطمه (س) پرسیدم. فرمود: پس از رحلت پدرش بر فاطمه (س) نازل گشته است.

عرض کردم: آیا در آن چیزی از آیات قرآن است؟

فرمود: چیزی از آیات قرآن در آن نیست.

عرض کردم : برایم آن را توضیح دهید.

فرمود: جلدها و اطراف آن از یاقوت زینت داده شده است و برگهای آن از در سفید است.

عرض کردم : قربانت گردم! در آن چه سخنانی است ؟

فرمود: خبرهای عصرحاضر و خبرهایی که تا روز قیامت اتفاق خواهد افتاد در آن موجود است.  خبر آسمانها و شماره فرشتگان آسمانی ، تعداد و نامهای تمام کسانی که خداوند آنها را آفریده است . نام های رسولان، نام های تکذیب کنندگان و اسامی همه مؤمنان و کافران از آغاز آفرینش تا فرجام ، در آن موجود است.

اسامی و معرفی هر یک از شهرهایی که در شرق و غرب زمین است، تعداد مؤمنان و کافران هر شهر، اوصاف تکذیب کنندگان و اوصاف ملت های گذشته و تاریخ آنها، طغیانگرانی که حاکم اند  تعداد آنها و زمان حکومتشان، نام های پیشوایان و اوصاف آنها و آنچه در زمین یکی پس از دیگری مالک می شوند، شرح حال بزرگان آنها و هر کس که در ادوار آینده بیاید ، در مصحف موجود است.

اوصاف بهشتیان و تعداد کسانی که وارد بهشت خواهند شد، اوصاف جهنمیان و نام های آنها در مصحف موجود است.

دانش قرآن آن طور که نازل شده، دانش تورات و انجیل آن طور که نازل گشته اند و دانش زبور و شماره درختهایی که در تمام بلاد است در مصحف موجود است.(8)

اخباری که جبرئیل بر فاطمه (س) وحی می کرد.

جبرئیل- فرشته وحی- که پس از رحلت پیامبر(ص) بر فاطمه نازل می شد دو قسم گزارش و اخبار به او وحی می کرد.

الف: از پدرش و جایگاه و منزلتی که در نزد پروردگار داشت خبر می داد.

ب: از حوادث آینده تاریخ که پس از شهادت صدیقه طاهره (س) نسبت به فرزندانش از ناحیه دشمنان اهل بیت واقع خواهد شد گزارش می داد .

بنابراین مصحف فاطمه (س) ، این دو نوع گزارش و اخبار را هم در بردارد:

- دانش آینده

امام صادق (ع) می فرماید:

آگاه باشید ! مصحف فاطمه (س) چیزی از حلال و حرام خدا را در برندارد ، بلکه در آن ، دانش آینده تاریخ است.

- پاسخگویی به نیازهای جامعه

امام صادق(ع) فرمود :  ... در مصحف فاطمه (س)  همه چیز موجود است ، حتی ارش خراش .(9)

- پیشگویی

ائمه معصومین علیهم السلام به مصحف فاطمه علیها سلام مراجعه و حوادث آینده را پیش از وقوع آن یادآوری می کردند. حماد بن عثمان می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که فرمود: زنادقه در سال 128 قمری، قیام می کنند و این سخن را که می گویم به خاطر آن است که در مصحف فاطمه (س) نگاه کردم.

- نامهای انبیاء و حاکمان

امام صادق (ع) می فرماید: اما مصحف فاطمه (س) هر نوآوری که به وجود بیاید و نام کسانی که تا روز قیامت می آیند و حکومت دارند، در آن موجود است.(10)

فضیل سکره می گوید: به محضر امام صادق (ع) مشرف شدم ،  خطاب به من فرمود: ای فضیل! آیا می دانی در چه چیزی پیش از این نگاه می کردم؟! عرض کردم : خیر! فرمود: من در کتاب فاطمه (س) نگاه می کردم، البته حاکمی نیست  که حکومت کند مگر آنکه نام او و نام پدرش در کتاب فاطمه نوشته شده است.(11)

عبدالملک بن اعین می گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم که زیدیه و معتزله ، اطراف محمد بن عبدالله را گرفته اند، آیا او حاکم خواهد شد؟ در پاسخ فرمود: به خدا قسم نزد من دو کتاب است که در آن کتاب ها نام هر پیامبر و هر حاکمی که در زمین حکومت کند موجود است. خیر! نام محمد بن عبدالله در هیچ کدام از اینها نیست.(12)

- نام های امامان معصوم علیهم السلام

در صحیفه ای که قسمتی از مصحف فاطمه زهرا (س) است و توسط جابربن عبدالله انصاری در اختیار همگان قرار گرفته نام مبارک ائمه معصومین علیهم السلام یکی پس از دیگری ذکر شده است و این خود یکی از مطالب مصحف فاطمه (س) را تشکیل می دهد.

مصحف کجاست؟

مصحف فاطمه (س) ، این خیر کثیر ِ الهام شده از سوی خداوند متعال، به عنوان میراث بس ارزشمندی در نزد امامان معصوم دست به دست گشته است و هم اکنون در اختیار مهدی فاطمه حجت خدا بر روی زمین است.

روایات بسیاری از ائمه نقل شده  که در آنها لفظ " عندنا" یا " عندی" است و این تعبیر می فهماند که مصحف فاطمه (س) به مثابه علامت و نشانه ای از امامت، تنها در اختیار آنان بوده و در مواردی نیز علیه کج اندیشان و منحرفان از مسیر امامت بدان احتجاج می کردند و به این وسیله حقانیت خویش و ادعای دروغین آنها را آشکار می ساختند.

ابوبصیر می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که می فرمود: ابوجعفر- امام محمد باقر (ع) - از دنیا نرفت تا آنکه مصحف فاطمه (س) را تحویل داد.(14)

علی بن ابی حمزه می گوید: امام موسی کاظم علیه السلام فرمود :

مصحف فاطمه (س) نزد من است که البته چیزی از قرآن در آن نیست .(15)

ابوبصیر می گوید: به امام محمد باقر (ع) عرض کردم: جانم فدایت! پس از رحلت جانسوز فاطمه (س) آن مصحف به چه کسی انتقال گردید؟

فرمود: فاطمه (س) شخصا آن را به امیر المؤمنین (ع) تحویل داد و پس از شهادت علی (ع) به امام حسن(ع) منتقل گشت و پس از او به امام حسین (ع) و آنگاه در خاندان حسین (ع) دست به دست گشت تا اینکه به صاحب الامر (عج) تحویل داده می شود.(16)

پی نوشتها:

1- اصول کافی ، ج 1، ص 241 و 458 / مسند فاطمة الزهراء، عزیزالله عطاردی، چاپ اول، ص 281.

2- بحار الانوار، ج 25، ص 117.

3- اصول کافی، ج 1، ص 239( با کمی تلخیص) .

4- بحار الانوار، ج 26، ص 40.

5- بصائر الدرجات، ص 156.

6- اصول کافی، ج 1، ص 240/ بصائر الدرجات، ص 150 و 154.

7- بصائر الدرجات، ص 159، مسند فاطمة الزهراء (س) ، ص 292.

8- مسند فاطمة الزهرا(س) ، صص 290 و 291.

9- بصائر الدرجات، ص 150؛ اصول  کافی، ج 1، ص 240، بحار، ج 26، ص 37.

10- بحارالانوار، ج 26، ص 18.

11- اصول کافی، ج 1، ص 242.

12- اصول کافی، ج 1، ص 242.

13- اصول کافی، ج 1، ص 527.

14- بصائرالدرجات، ص 158/ بحار، ج 26، ص 47.

15- همان، ص 154، بحار، ج 26، ص 45.

16- مسند فاطمة الزهرا(س) ، ص 292.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
مُصْحَف فاطمه

مُصْحَف فاطمه

مُصْحَف فاطمه
تاریخ، مبهوتِ فضائلی ناتمام

تاریخ، مبهوتِ فضائلی ناتمام

تاریخ، مبهوتِ فضائلی ناتمام
دلائل امامت امام هادی(علیه السلام)

دلائل امامت امام هادی(علیه السلام)

دلائل امامت امام هادی(علیه السلام)
لوح و مصحف فاطمی چیست؟

لوح و مصحف فاطمی چیست؟

لوح و مصحف فاطمی چیست؟
UserName