• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1754
  • دوشنبه 1382/2/29
  • تاريخ :

صادق آل محمد صلی الله علیه و آله

امام صادق علیه السلام : ریا كار سه نشانه دارد ؛ وقتی در زمان عبادت مردم او را ببینند به نشاط آید و هرگاه تنها باشد كسل شود و در هر هر كاری دوست دارد كه او را بستایند . ( اصول كافی ، ج 3، ص 402 )

امت اسلام درهفدهم ربیع الاول، یكصد و سی و ششمین سالگرد ولایت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را جشن گرفته بودند .  در همین زمان درخانه رسالت موجی از سرور و شادی جریان داشت: این خانه چشم به راه آمدن كرامت و افتخاری بود تا او را  چون گوهری در برگیرد .

در آن شب و در آن فضای مبارك، امام صادق علیه السلام چشم به جهان گشود. او شراره درخشانی بود كه آسمان سخاوت ، او را به زمینیان بخشیده بود تا از پرتو آن نور گیرند و در زیر درخشش تابناكش راه خود را به سوی خیر و نیكی و صفا باز یابند.

جعفربن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام، ششمین امام شیعیان است. كنیه ایشان "ابوعبدالله" و لقب مشهورشان "صادق" است. القاب دیگر ایشان عبارتند از : صابر، طاهر و فاضل. اما چون فقیهان و محدثان معاصر ایشان كه شیعه امام هم نبوده اند، حضرت را به درستی حدیث و راستگویی در نقل روایت، بدین لقب ستوده اند، لقب " صادق" شهرت یافته است.(1)

از آغاز ولادت تا هنگام شهادت این امام بزرگوار، ده تن از امویان و دو تن از عباسیان بر حوزه اسلامی حكومت داشتند. آغاز امامت ایشان با حكومت هشام پسر عبدالمك و پایان آن، با دوازدهمین سال از حكومت ابوجعفر منصور مشهور به دوانیقی مصادف بود.

اوضاع اجتماعی- سیاسی زمان امام

پس از رحلت رسول اكرم صلوات الله علیه و دوران خلافت خلفا، هر گاه در مسأله ای فقهی ، كار بر خلیفه یا صحابه پیامبر اكرم (ص) دشوار می شد، به حضرت علی علیه السلام رجوع می كردند و ایشان مشكل آنان را می گشود. چون امام علی  (ع ) به شهادت رسید، دشمنان كار را بر فرزندان و شیعیان ایشان تنگ كردند و میان مردم و آنان جدایی افكندند. از سوی دیگر، دین به دنیا فروختگان نیز برای خشنودی حاكمان وقت و یا سود خود، به ساختن روایتهای جعلی پرداختند، تا آنجا كه شناخت حدیث صحیح از غیرصحیح بر فقیهان دشوار گردید.

می توان گفت از سال چهلم هجری تا نزدیك به پایان سده نخستین هجرت، جز معدودی از صحابه و تابعان از فقه درست- فقه آل محمد(ص)- بی بهره بودند.

در زمان امام باقر علیه السلام اندكی گشایش پدید آمد و سالیان 148-114 ( دوران امام صادق علیه السلام) عصر انتشار فقه آل محمد یا به تعبیر دیگر، روزگار تعلیم و تدریس فقه جعفری بود. در این سالها بود كه مدینه چهره دیگری یافته بود.

توضیح اینكه كه پس از قتل عام در شهر مقدس مدینه به دست سربازان مسلم پسر عقبه ، در بازماندگان این حادثه ، حالتی شبیه به نومیدی پدید آمد، تا آنجا كه سست اعتقادان برای زدودن این حالت از خویش، به خنیاگری روی آوردند و مدینه در سالهای 80-65 هجری مركزی برای صدور آواز خوانان شد و گرفتار تباهی اخلاق و فساد عمومی گشت. اما با گذشت زمان آن حالت از میان رفت و دیگر بار مردم به مذهب روی آوردند و محدثان و فقیهان روی كار آمدند.(2)

تتبع در اخبار فقه شیعه نشان می دهد كه  روایتهای رسیده از امام صادق علیه السلام در مسائل مختلف فقهی و كلامی ، مجموعه ای گسترده و متنوع است و به این علت است كه مذهب شیعه را مذهب جعفری خوانده اند. گشایشی كه در آغاز دهه سوم سده دوم هجری پدید آمد، موجب شد مردم آزادانه تر به امام صادق علیه السلام روی آورند و گشودن مشكلات فقهی و غیر فقهی را از او  بخواهند.

تكیه اصلی شیعه، از نظر فكری و عقیدتی، بر امام صادق علیه السلام بوده و بخش بزرگی از احادیث و علوم اهل بیت توسط این امام گسترش یافته است. امام صادق حد فاصل فرقه هایی قرار گرفته بود كه در شیعه به وجود آمد و وظیفه مهم حفظ و صیانت شیعه از انحرافات را در رأس برنامه خود قرار داد و آن را از تاثیر پذیری در برابر انحرافات موجود عصر خود، كه خلوص فكری وعقیدتی و استقلال مكتبی آن را به طور مداوم مورد تهدید قرار می داد، بازداشت.

دانشگاه حضرت صادق علیه السلام

دانشمندان از هیچ یك از اهل بیت رسول خدا به مقدار آنچه از ابوعبدالله روایت دارند نقل نكرده اند و هیچ یك از ائمه، متعلمان و شاگردانی به اندازه شاگردان او نداشته اند وروایات هیچ یك از ایشان برابر با روایتهای رسیده از امام صادق نیست. نشانه آشكار امامت ایشان ، خردها را حیران می كند و زبان مخالفان را از طعن و شبهه به لكنت می اندازد. اصحاب حدیث، نام راویان و شاگردان امام را تا چهار هزار تن نوشته اند و مقصود كسانی هستند كه در مدت افاضه امام ، به تناوب و تفریق از امام علم فراگرفته اند نه آنكه این تعداد همه روزه در محضر ایشان حاضر بوده اند.

مؤلف كشف الغمه نام شماری از راویان حدیث از امام صادق علیه السلام را ذكر نموده است. از آن جمله: یحیی بن سعید انصاری، ایوب سختیانی، ابان بن تغلب، سفیان ثوری، حاتم بن اسماعیل، جابربن حیان كوفی.(3)

در میان اصحاب و پیروان امام، كسانی بودند كه شیعه واقعی آن حضرت به حساب آمده و در حفظ آثار علمی و روایی حضرتش تلاشهای مداوم و خستگی ناپذیری از خود نشان می دادند.

امام صادق علیه السلام خود در این رابطه می فرماید:

"جز زراره و ابو بصیر لیث مرادی و محمد بن مسلم و برید بن معاویه عجلی كسی ولایت ما و احادیث پدرم را زنده نكرد. اگر اینها نبودند كسی از ما و احادیث ما اطلاع پیدا نمی كرد. اینها حافظان دین و اشخاص محل اعتماد پدرم بر حلال و حرام خدا هستند، همانگونه كه در دنیا به طرف ما پیشی گرفتند در آخرت نیز به سوی ما سبقت خواهند جست."(4)

در جای دیگری حضرت فرمود: " خداوند زرارة بن اعین را بیامرزد، اگر زراره و امثال او نبودند، احادیث پدرم از میان می رفت."

شخصیت اخلاقی و فقهی امام صادق علیه السلام

درباره شخصیت علمی امام صادق (ع) شواهد فراوانی وجود دارد. حضرت در میان اهل تسنن، از نظر روایت حدیث و فقاهت و افتاء از موقیعت شامخی برخوردار بوده، به طوری كه ایشان را از شیوخ مسلم ابو حنیفه و مالك بن انس و شمار فراوانی از محدثان بزرگ زمان خود به شمار آورده اند.

مالك بن انس از جمله كسانی است كه مدتی در محضر امام تلمذ كرده و درباره شخصیت آن حضرت چنین می گوید:

" مدتی خدمت جعفر بن محمد مشرف می شدم. آن حضرت اهل مزاح بود و همواره تبسم ملایمی بر لبهایش نقش می بست. هنگامی كه در محضر او نامی از رسول خدا صلوات الله علیه برده می شد رنگش به سبزی و سپس به زردی می گرایید . در مدتی كه به خانه آن حضرت رفت و آمد داشتم او را خارج از سه حال ندیدم. یا نماز می خواند یا روزه بود و یا به قرائت قرآن مشغول بود . ایشان از آن دسته از علمای زاهدی بود كه ترس از خدا سراسر وجودش را فراگرفته بود. هرگز به خدمت او شرفیاب نشدم جز این كه زیر اندازش را از زیر پای خود بر می داشت و زیر پای من می گذاشت."(5)

جاحظ از علمای مشهور قرن سوم درباره آن امام چنین می گوید:" جعفر بن محمد كسی بود كه علم و فقهش عالم را فرا گرفته و گفته می شود كه ابوحنیفه از شاگردان ایشان بود و همچنین ثوری و تلمذ این دو نزد آن حضرت در عظمت علمی او كافی است.(6)

شهرستانی نویسنده كتاب مشهور" ملل و نحل" درباره شخصیت علمی و اخلاقی آن حضرت می نویسد:" ایشان در امور و مسائل دینی از دانشی بی پایان و در حكمت از ادبی كامل و نسبت به امور دنیا و زرق و برقهای آن از زهدی نیرومند برخوردار بود و از شهوتهای نفسانی دوری می گزید."(7)

ابوحنیفه در باره امام می گفت:" من هرگز فقیه تر از جعفربن محمد ندیده ام، ایشان مسلم اعلم امت اسلامی است."(8)

شیخ مفید درباره آن حضرت می گوید:" علمای اسلام از احدی به اندازه آن حضرت حدیث نقل نكرده اند."(9)

و بالاخره ابوزهره در مورد شخصیت امام می گوید:

" بالاتر از همه علوم، امام صادق علیه السلام در زمینه اخلاق و علل و انگیزه های فساد آن، آگاهی های بسیار ارزنده ای داشت."(10)

پی نوشتها:

1- زندگانی امام صادق علیه السلام، سید جعفر شهیدی، ص 3.

2- تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 347.

3- كشف الغمه، ج 2، ص 186.

4- وسایل الشیعه، ج 18، صص104-103.

5- المناقب، ص 41 به نقل از ابوزهره.

6- رسائل الجاحظ، ص 106.

7- الملل و النحل، ج1، ص 17.

8- جامع المسانید، ج 1،ص222.

9- كشف الغمه، ج 2، ص 166.

10- الامام الصادق، ص 66.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
مشكاة نور

مشكاة نور

مشكاة نور
مبارزات امام حسن عسكرى علیه السلام

مبارزات امام حسن عسكرى علیه السلام

مبارزات امام حسن عسكرى علیه السلام
در زندان هاى هارونى

در زندان هاى هارونى

در زندان هاى هارونى
صلابت و مدارا در سیره امام كاظم علیه السلام

صلابت و مدارا در سیره امام كاظم علیه...

صلابت و مدارا در سیره امام كاظم علیه السلام
UserName