• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 15212
  • دوشنبه 1390/10/5
  • تاريخ :

فلسفه بلند خواندن نماز

در حال عبادت

پرسش: علت بلند خواندن نماز صبح و مغرب و عشا چیست؟

 

پاسخ: فلسفه و حکمت بیشتر احکام و مقرارت اسلام براى ما مشخص نیست و تنها از باب تعبّد آن ها را پذیرفته ایم و چون خداوند متعال و نبى گرامى اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) فرموده اند یقین داریم تمام دستورات آن ها مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعی است از این رو با جان و دل از آن ها اطاعت مى کنیم اگر چه علت گفتارشان را ندانیم . مثلا ما از دستورات دکتر که مى گوید:

فلان دارو را بخور، فلان آمپول را تزریق کن و از خوردن فلان غذا خوددارى کن و...، پیروی می کنیم با این که نمى دانیم خاصیت فلان دارو و آمپول چیست؟

 

جهر و اخفات در نماز نیز تعبدى است و ما فلسفه آن را به طور کامل نمى دانیم. البته وقتى به روایات مراجعه مى کنیم به اشاراتى از ناحیه ائمه معصومین (ع) و شخص پیامبر اکرم (ص) برخورد مى کنیم، لکن نمى توان آن را علت حقیقى و فلسفه واقعى جهر و اخفات دانست. به این معنا که تمام فلسفه و حکمت در آن خلاصه شود و چیز دیگری نباشد.

 

محمد بن حمران یا محمد با عمران از امام صادق علیه السّلام علت بلند خواندن حمد و سوره را در بعضى نمازها و آهسته خواندن آن را در بعض دیگر پرسید. حضرت فرمود: وقتى که پیامبر (ص) را به آسمان بردند، اولین نمازى که خداوند بر او واجب نمود نماز ظهر روز جمعه بود و فرشتگان بر او اقتدا کردند. خداوند براى این که عظمت نماز ظهر روز جمعه را به ملائکه نشان دهد به پیامبر (ص) فرمان داد حمد و سوره را بلند بخواند.

 

دومین نمازى که بر او واجب نمود نماز عصر بود ولى چون کسى بر پیامبر (ص) اقتدا نکرده بوده دستور رسید که آهسته بخواند و بعد نماز مغرب و همین طور عشا را بر او واجب نمود و گروهى ازفرشتگان نیز به او اقتدا کردند.

باز دستور رسید که بلند بخواند و سپس وقتى به زمین رسید موقع صبح بود و براى این که عظمت نماز صبح را براى مردم تبیین کند به پیامبر (ص) امر فرمودند که حمد و سوره را بلندبخواند.... (1)

 

درمورد خانم ها می تواند به جهت حرمت ایشان و نرسیدن صدا به نامحرمان این حکم برداشته شده باشد و دیگر بر آن ها واجب نباشد. همان گونه که در برخی احکام دیگر نماز غیر از بلند و آهسته خواندن برخی اختلافات جزئی وجود دارد و اعمال مستحب در مورد زنان و مردان در مواردی جداگانه است.

 

بنابراین بلند خواندن حمد و سوره در نمازهاى مغرب و عشا و صبح بر اساس روایات است که فقهاى عظام به آن ها استدلال کرده اند و مشهور علما بر این عقیده اند. ولى تعدادى از فقها مانند سید مرتضى به واجب نبودن قرائت جهریه (بلند خواندن) فتوا داده اند و برخی از علما نیز به این حکم گرایش دارند و آن روایات صحیح را نیز حمل بر استحباب جهر کرده اند نه وجوب آن.

نماز خواندن

برخی برای وجوب جهر چنین گفته اند که چون در نمازهاى مغرب و عشا و صبح هوا تاریک است بلند خوانده مى شود تا کسانى که در مسجد یا اتاق عبور مى کنند بفهمند که کسى این جا است و نماز مى خواند و نیز گفته اند به این جهت نماز را بلندمى خوانند تا دیگران ساکت بشوند اما این سخنان نمی تواند چندان موجه و پذیرفته باشد.

 

بنابراین بلند خواندن حمد و سوره در نمازهاى صبح و مغرب و عشا وجه کاملا مشخصى ندارد و صرف تعبد است (2).

 

این عبادات بر اساس دستور پیامبر و طبق عمل آن بزرگوار انجام می شود. پیامبر(ص) فرمود:"صلوا کما رأیتمونی أُصلّی؛ همان طور که من نماز می خوانم شما بخوانید". اعمال حج و سایر عبادات نیز بر اساس سنّت و روش پیامبر(ص) است.

 

آنچه در عبادت باید مورد توجه باشد، عبودیّت و بندگی است. امام رضا(ع) در زمینه فلسفه و اسرار نماز می فرماید:"علت تشریع نماز این است که توجه و اقرار به ربوبیت پروردگار است، اعتراف به گناهان و تقاضای بخشش از معاصی گذشته، مبارزه با شرک و بت پرستی و قیام در پیشگاه پروردگار در نهایت خضوع و تواضع، نهادن پیشانی بر زمین در هر روز برای تعظیم پروردگار. هدف از نماز این است که انسان همواره هشیار و متذکر باشد، گرد و غبار فراموشکاری بر دل او ننشیند، مست و مغرور نشود ... علاوه بر این که مداومت ذکر خداوند در شب و روز که در پرتو نماز حاصل می گردد و سبب می شود که انسان مولا و مدبّر و خالق خود را فراموش نکند و روح سرکشی و طغیانگری بر او غلبه ننماید"(3)

بنابراین بلند خواندن حمد و سوره در نمازهاى صبح و مغرب و عشا وجه کاملا مشخصى ندارد و صرف تعبد است.

پی نوشت ها:

(1) صدوق ، علل الشرائع ، ج 2 ص 17و 18

(2) آیه الله حکیم، مستمسک العروه الوثقى ، ج 6 ص  198با تلخیص

(3)تفسیر نمونه، ج 16، ص 294، به نقل از وسائل الشیعه، ج 3، ص 4.

 

مشاور پاسخگو: موسسه پرتو نور

تنظیم: مرکز مشاوره

برخی اعمال شب و روز عید مبعث

برخی اعمال شب و روز عید مبعث

برخی اعمال شب و روز عید مبعث
حضور قلب در نماز

حضور قلب در نماز

حضور قلب در نماز
احکام خمس

احکام خمس

احکام خمس
فلسفه روزه برای جوانان

فلسفه روزه برای جوانان

فلسفه روزه برای جوانان
UserName