• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
مطالب مرتبط
  • انتخاب موضوع و تعريف مسئله
    انتخاب موضوع و تعريف مسئله
    نخستين مرحله از امر تحقيق، مشخص کردن مسئله يا موضوع تحقيق است. موضوع هاي تحقيق بسيار زياد است. تحقيق مي تواند درباره ي پديده هاي طبيعي يا انساني يا اجتماعي باشد. در انتخاب موضوع تحقيق نکاتي را بايد در نظر گرفت. بعضي از اين نکات چنين است:....
  • تحقيق و پژوهش در مسير علم
    تحقيق و پژوهش در مسير علم
    علم داراي ويژگي هايي است که مي توان به کمک آن ها، آن را از ديگر دانستني ها و شناخت ها متمايز کرد. از ويژگي هاي علم موضوع، هدف، پيوستگي، پويايي، روش، زبان خاص و روابط پايدار پديده ها است که در اين جا به شرح آن ها خواهيم پرداخت.....
عضویت در خبرنامه
  • تعداد بازديد :
  • 18783
  • دوشنبه 10/11/1390
  • تاريخ :

تعریف عملیاتی و انواع آن

تعریف عملیاتی و انواع آن
تعریف عملیاتی و انواع آن

تعریف عملیاتی، تعریفی است که بر ویژگی های قابل مشاهده استوار است. در این بیان عبارت «قابل مشاهده» به نکته ی مهمی در تعریف عملیاتی اشاره دارد. تعریف عملیاتی فعالیت های محقق را در اندازه گیری یا دستکاری یک متغیر مشخص می سازد. به عبارت دیگر تعریف عملیاتی راهنمای محقق است در آنجه که باید انجام گیرد و شیوه ی انجام گرفتن آن است. محقق ممکن است با یک سری از سازه‌ها مثل یادگیری یا اضطراب، سر و کار داشته باشد؛ قبل از آن که وی بتواند آن ها را به صورت تجربی مورد مطالعه قرار دهد، باید تصمیم بگیرد که چه نوع رویدادهای قابل مشاهده‌ای معرّف این سازه‌ها می‌باشند. زمانی که یک مفهوم یا سازه به صورت عملیاتی تعریف شود، نشان‌گر‌ها15 و اعمالی که بتوانند اطلاعات مربوط به آن مفهوم یا سازه را فراهم کنند، مشخص می‌شوند. تعریف عملیاتی باید طوری انجام پذیرند که اگر پژوهش‌‌گران مختلفی در شرایط مشابه، به اندازه‌گیری سازه یا مفهوم مورد مطالعه بپردازند، نتیجه یکسانی به دست آورند. باید توجه داشت که تعریف عملیاتی سازه‌ها، به آسانی صورت نمی‌گیرد؛ زیرا تنها یک تعریف تجربی از آنها وجود ندارد؛ برای مثال، پرخاش‌گری، در برخی شرایط، آسیب رساندن عمدی به دیگری تعریف می‌شود.

 

انواع تعریف عملیاتی

دو نوع تعریف عملیاتی وجود دارد: (الف) تعریف عملیاتی اندازه پذیر و (ب) تعریف عملیاتی آزمایشی

الف: تعریف عملیاتی اندازه پذیر عبارت است از عملیاتی که باید انجام پذیرد تا اندازه گیری یک مفهوم یا سازه میسر شود. برای مثال پیشرفت تحصیلی را می توان با نمرات فرد در یک آزمون استاندارد شده تعریف کرد. یا این که «مفهوم خود» را می توان به وسیله ی پرسشنامه ی «ادراک لیاقت از خود» که دارای ویژگی های روان سنجی (قابلیت اعتماد و اعتبار) است، مانند پرسشنامه ی هارتر، تعریف کرد.

 

برخی از نویسندگان tuckman) ، 1988) تعریف عملیاتی اندازه پذیر را نیز به دو دسته ی پویا و ایستا تقسیم می کنند. در تعریف عملیاتی پویا محقق به ثبت چگونگی رفتار آزمودنی ها در شرایط مورد بررسی می پردازند. در حالی که در تعریف عملیاتی ایستا نتیجه یا برون داد رفتار آزمودنی مشاهده می شود. برای مثال، تعریف عملیاتی پویا در مورد هوش را می توان بررسی فرایند تفکر فرد هنگام مواجهه با مسئله بیان کرد و نمرات آزمودنی ها در آزمون های ویژه هوش را به عنوان تعریف عملیاتی ایستا در نظر گرفت.

تعریف عملیاتی و انواع آن

ب: تعریف عملیاتی آزمایشی عبارت است از ایجاد شرایط آزمایشی لازم (بر اساس نظریه های موجود) برای بروز پدیده ی مورد مطالعه که توسط پژوهشگر صورت می گیرد.

برای مثال تعریف آزمایشی ناکامی به صورت عملیاتی عبارت از شرایطی است که در آن فرد برای رسیدن به یک هدف با مانع برخورد می کند.تعریف عملیاتی و انواع آن

 

با توجه به تعریف عملیاتی ارائه شده در تحقیق، می توان مقیاس اندازه گیری متغیر را مشخص کرد.تعریف عملیاتی و انواع آن

 

بخش پژوهش های دانش آموزی تبیان

تنظیم: اعظم اژدری

 

مطالب مرتبط:

انتخاب موضوع و تعریف مسئله

تحقیق و پژوهش در مسیر علم

UserName