• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 47195
  • شنبه 1390/1/13
  • تاريخ :

دستور زبان فارسی (موارد کاربرد افعال)

دستور زبان فارسی (موارد کاربرد افعال)

- موارد کاربرد ماضی ساده (مطلق)

1- بیان وقوع فعل در زمان گذشته به طور مطلق. مثال: من رفتم

2- بیان وقوع فعل در حال یا آینده.  بچه ‌ها خداحافظ من رفتم.

3- به جای ماضی استمراری در «بودن» و «داشتن» مثال: سال ‌ها بود که او را ندیده بودم.

4- به عنوان فعل معین در ماضی بعید (رفته بود) و در ماضی ملموس (داشتم می ‌رفتم)

 

موارد کاربرد ماضی نقلی

1- در تقابل با ماضی مطلق فعل ‌هایی چون شنیدن، فهمیدن، دیدن (فهمیدم که نامه را نوشته است.)

2- بیان فعلی که در زمان گذشته شروع شده و هنوز ادامه دارد. (همه در راه مانده‌اند.)

3- بیان فعلی که در گذشته اتفاق افتاده و اثر یا نتیجه آن تا حال باقی است. (سعید به کتابخانه رفته است.)

4- بیان فعلی که واقع نشده ولی احتمال وقوع آن هست. (قوانینی که هنوز وضع نشده‌اند.)

5- به جای ماضی التزامی. (احتمالا سعید به خانه رفته است.)

6- در ماضی ملموس نقلی از مصدر داشتن به عنوان فعل معین. (داشته میرفته است.)

7- در ماضی ابعد از مصدر بودن  به عنوان فعل معین. (رفته بوده‌ام.)

 

موارد کاربرد ماضی استمراری

1- بیان فعلی که در زمان گذشته استمرار و ادامه داشته است.  (آب به این حوض ‌ها می ‌رسید.)

2- بیان فعلی که در زمان گذشته چند بار تکرار شده است. (برای خودم ورقه انجام کار می ‌نوشتم.)

3- بیان عادت در گذشته. (پدرم سال ‌ها سیگار می ‌کشید.)

4- بیان فعلی که در زمان وقوع آن فعل دیگری هم واقع شده باشد. (سعید ناهار می ‌خورد که من وارد شدم.)

5- به جای مضارع التزامی. (کاش دوباره می ‌آمد (بیاید) و چشم ما را روشن می‌ کرد (روشن بکند).)

6- به جای فعل التزامی همراه با  بیان آرزو...  (کاش سعید هم می‌ آمد (بیاید).)

 

موارد کاربرد ماضی نقلی مستمر

در جایی به ‌کار می‌ رود که جمع میان موارد استعمال ماضی نقلی و ماضی استمراری مورد نظر باشد. (ادیبان میراث فرهنگی آن اجتماع را غنی ‌تر می ‌ساخته ‌اند.)

 

موارد کاربرد ماضی بعید:

1- بیان فعلی که در گذشته ی دور اتفاق افتاده است. (سال‌ ها پیش پیر مردی آمده بود.)

2- بیان فعلی که پیشتر از فعل دیگری اتفاق افتاده باشد. (سیمین کارش را تمام کرده بود که سعید آمد.)

 

موارد کاربرد ماضی ابعد

ماضی ابعد برای بیان وقوع فعلی که در گذشته دورتر اتفاق افتاده و به طریق نقل حکایت گفته می ‌شود، به ‌کار می ‌رود. (در کشتی زوجه استاد محمد علی نا خوش شده بوده است  و آقا حاجی... می‌ پرداخته است.)

 

موارد کاربرد ماضی التزامی

1- بیان وقوع فعل در گذشته همراه با شک و تردید. (شاید تا به حال رفته باشد.)

2-بیان وقوع فعل در گذشته همراه با آرزو و تمنا. (‌ای کاش آمده باشد.)

3- بیان فعل همراه با شرط. (اگر کسی نتوانسته باشد...)

4- بیان فعل همراه با تشبیه. (مثل این است که چیزی که چیزی را گم کرده باشم.)

5- بیان فعل بعد از ادات استثناء. (من نگفته ‌ام مگر این که شما گفته باشید.)

6- بیان فعل در مقام لزوم یا صواب. (گوینده باید طبعی توانا داشته باشد.)

7- در جمله پیرو به جای مضارع التزامی. (خیلی ساده آمده بود تا حرفی زده باشد.)

8- به جای فعل امر از ساخت دوم مشخص داشتن. (این را هم اطلاع داشته باشید...)

 

موارد کاربرد ماضی ملموس

ماضی ملموس فعل را در شرف اتفاق افتادن، یا در حال اتفاق افتادن در گذشته نشان می ‌دهد. (داشتم  ناهار می‌خوردم  که علی وارد شد.)

 

موارد کاربرد ماضی ملموس نقلی

ماضی ملموس نقلی از ماضی نقلی داشتن و ماضی نقلی فعل اصلی ساخته می ‌شود. این ساخت فعل را در حال اتفاق افتادن به طریقه نقلی بیان می‌ کند. (عصر مثل هر روز... داشته می ‌رفته است.)

این فعل در زمان محاوره بیشتر رایج است.

 

مهمترین موارد کاربرد مضارع اخباری

1- بیان وقوع فعلی در زمان حال: به کتابخانه می ‌روم.

2- بیان افعالی که پیوسته در حال رخ دادن هستند: (پرندگان تخم می‌ گذارند.)

3- بیان افعالی که عادت و تکرار را می ‌رسانند: (هرروز با اتوبوس برمی ‌گردم.)

4-بیان شرط و جزای شرط: چهار حالت دارد.

الف- شرط  و جزا هر دو مضارع اخباری: (اگر می‌ آیی من هم می ‌آیم.)

ب- شرط با مضارع اخباری، جزا با مضارع التزامی: (اگر می ‌آیی من هم بیایم.)

ج- شرط با مضارع التزامی، جزا با مضارع اخباری: (اگر بیایی من هم می‌ آیم.)

د-شرط با ماضی مطلق جزا با مضارع اخباری: (اگر شما به وعده ‌تان عمل کردید من هم عمل می‌ کنم.)

5- بیان وقوع فعل در آینده: (فردا به مدرسه می ‌روم.)

6- در نقل داستان یا خبر به جای ماضی: (ملت گاندی را مقدس می‌ داند.)

7- برای شروع نقل قول: (می ‌گویند: روزی...)

 

موارد کاربرد مضارع التزامی

1- بیان وقوع فعل همراه با شک و تردید: (شاید سعید بیاید.)

2- بیان وقوع فعل همراه با آروز و تمنا: (کاش سعید بیاید.)

3-در شرط: (اگر تو بیایی.)

4- در جزا: (اگر تو می ‌آیی من بیایم.)

5- فعل ‌هایی که با لزوم همراه است. (باید بروم.)

 

موارد کاربرد مستقبل

1- برای بیان وقوع فعل در زمان آینده: (جمعه آینده به باغ خواهم رفت.)

 2- در جمله‌های پیرو،  برای بیان جزا، شرط. (اگر شما بروید من هم خواهم رفت.)

 

 

 

مرکزیادگیری سایت تبیان - تنظیم: سمیرا بادامستانی

 

دستورزبان فارسی(ضمیر2)

دستورزبان فارسی(ضمیر2)

ضمیر واژه‌اى است که به‌ جاى اسم مى ‌نشیند و نقش ‌های مختلف آن ‌را می ‌پذیرد. ...
دستور زبان فارسی (جمله و اقسام آن)

دستور زبان فارسی (جمله و اقسام آن)

جمله ناقص آن است که به‌ تنهایى داراى معنایى روشن و کامل نیست و معمولا به شکل جمله پیرو به‌ کار مى رود. .....
دستور زبان فارسی(انواع فعل - وجهِ فعل)

دستور زبان فارسی(انواع فعل - وجهِ فعل)

فعل را از جهت اینکه خبری را برساند یا وقوع و حالت آنرا با شک یا جز آن همراه کند یا درخواست فرمانی را برساند به سه وجه تقسیم می شود: ....
UserName