• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1488
  • پنج شنبه 1384/9/24
  • تاريخ :

با دانشجویان؛ به مناسبت هفته پژوهش در دانشگاه


هر طرف شهر را نگاه مى كنى، یك پوستر بزرگ به چارچوب بسته «هفته پژوهش» را به تو تبریك مى گوید. پاى دانشگاه و دانشكده هم كه مى رسی، یك پارچه نصب شده از این سوى در به آن سوى در، تبریك هاى سطح شهر را تكمیل مى كند، برایت.

پا داخل دانشگاه یا دانشكده ات مى گذارى، به امید دیدن دیدنى هاى جدید. گویا این هفته با همه هفته هاى دیگر فرق مى كند. اما تفاوت چندانى نمى بینى جز لیست برنامه هایى كه به مناسبت این هفته توسط دانشگاه تدارك دیده شده و بر در و دیوار خودنمایى مى كند.

چند سال است كه هفته اى به نام «هفته پژوهش» تقویم هجرى شمسى را آذین كرده است. این یعنى توجه به پژوهش و تحقیق؛ اما گذشت این سال ها یك سؤال برایت باقى گذاشته است كه تو هنوز پاسخ آن را به روشنى نمى دانى.

«جایگاه پژوهش در این كشور به واقع كجاست؟» به دنبال یافتن پاسخ این سؤال به سراغ شما آمدیم.

«در هر برهه اى كه آموزش در كشور ما به دلایلى همچون كمبود امكانات، بى انگیزگى دانشجویان به رشته تحصیلى و مطالعه، اطلاعات محدود بسیارى از اساتید و از همه مهم تر كم بها شدن ارزش علم و عالمان در جامعه مهجور مانده است، نمى توان چشم انداز مثبتى براى پژوهش در كشور ترسیم كرد.»

علیرضا كتابدار، دانشجوى ارشد علوم ارتباطات، جایگاه پژوهش در دانشگاه ها را بیشتر از لحاظ كیفى مورد نقد قرار مى دهد و معتقد است پژوهش هاى انجام شده در جامعه ما چه از بعد كمى و چه از بعد كیفى با محدودیت هاى جدى روبرو است، اما مشكل اصلى به لحاظ كیفى است.

یک دانشجوی کارشناسی ارشد: «در بیشتر كشورهاى توسعه یافته و در حال توسعه، از پایان نامه ها به عنوان مرجع و منبعى براى پژوهش استفاده مى شود ولى بیشتر دانشجویان ما تنها پایان نامه را به عنوان رفع تكلیف و به صورت سرسرى انجام مى دهند. در میان اندك پایان نامه هاى قوى، موارد كاربردى محدودى یافت مى شود كه بتوان از آن به عنوان «نیاز جامعه» یاد كرد و ضرورت آن را به صورت ملموس مشاهده نمود.»

«در بیشتر كشورهاى توسعه یافته و در حال توسعه، از پایان نامه ها به عنوان مرجع و منبعى براى پژوهش استفاده مى شود ولى بیشتر دانشجویان ما تنها پایان نامه را به عنوان رفع تكلیف و به صورت سرسرى انجام مى دهند. در میان اندك پایان نامه هاى قوى، موارد كاربردى محدودى یافت مى شود كه بتوان از آن به عنوان «نیاز جامعه» یاد كرد و ضرورت آن را به صورت ملموس مشاهده نمود.»

اما علیرضا همین كاربردى نبودن پایان نامه ها و پژوهش ها را از جهت دیگرى نیز قابل نقد مى داند. در واقع او معتقد است، پیوندى میان تئورى و عمل در جامعه ما وجود ندارد، بدین معنا كه اندك پژوهش هاى قوى و كاربردى معمولاً در گوشه كتابخانه هاى دانشگاه ها خاك خورده و یا استفاده بسیار محدودى از آن ها مى شود.

استادان نیز در این ماجرا مصون از بى توجهى نیستند اما به گفته علیرضا وقتى استادان به دلیل تنگناهاى مالى كه متأثر از وضعیت اقتصادى جامعه ایران است، بیشتر وقت خود را صرف فعالیت هاى درآمدزا مى كنند و حتى از «فرصت مطالعاتى» كه راهكارى براى پژوهش و كند و كاو تحلیلى در مورد موضوعات تخصصى است به عنوان فرصتى براى استراحت و جهانگردى یاد مى كنند، چه انتظاری از بقیه می توان داشت؟

علیرضا فعالیت هر فرد و به تبع آن جامعه را تابعى از وسعت اطلاعات تئوریك و دیدگاه هاى افراد آن جامعه دانست و پژوهش را زیربنا و اساس شكل گیرى حوزه هاى جدید تئوریك خواند. به همین دلیل معتقد است با بى توجهى به این اصل زیربنایى نمى توان چشم انداز روشنى براى آینده كشور متصور بود.

.........

«از رأس حكومت تا مسؤولان جزء به موضوع پژوهش و تحقیق اهمیت مى دهند كه این بسیار خوب است.»

احمد سهیل دانشجوى بنگلادشى علوم اجتماعى توجه مسؤولان ایرانى به امر پژوهش را مثبت ارزبابى مى كند اما او پژوهش ها ، سمینارها و همایش ها را در سطح عالى و قابل قبولى نمى داند.

او معتقد است، ایرانیان دیگر باید به سطح كیفى پژوهش و تحقیق و به روز آمد كردن روش ها توجه كنند.

......

پویایى علم در گرو پژوهش است و بسترى كه علم در آن توسعه پیدا مى كند، دانشگاه است و اگر در دانشگاه پژوهش نباشد، علم رو به زوال مى رود یا حداقل دچار ركود مى شود.

میترا مبرم، دانشجوى ارشد مهندسى مكانیك، پژوهش را امرى هزینه بر مى داند؛ هزینه زمانى و هزینه مادى. او معتقد است به این دو اصل امكان دهى در راستاى انجام پژوهش بى توجهى مى شود. «بودجه دانشگاه ها به طور كلى كم است. از این مقدار كم هم اغلب كم ترین مقدار را به پژوهش اختصاص مى دهند. البته وقتى دانشگاهى در هزینه مخارج معمولى چون خوابگاه، غذا، سایت اینترنتى و... كسرى بودجه دارد شاید نتوان دانشگاه ها را به بى توجهى به این موضوع محكوم كرد.»

پویایى علم در گرو پژوهش است و بسترى كه علم در آن توسعه پیدا مى كند، دانشگاه است و اگر در دانشگاه پژوهش نباشد، علم رو به زوال مى رود یا حداقل دچار ركود مى شود.

او بر این باور است كه سازمان ها، مؤسسات و وزارتخانه ها به مانند گوشت قربانى به هزینه پژوهش نگاه مى كنند، براى همین اختصاص دادن بخشى از بودجه شان به آن در اولویت هاى آخر است. او مى گوید باید نگاه به صرف هزینه پژوهش اصلاح شود وگرنه نه در دانشگاه و نه در سازمان هاى دیگر شاهد پژوهشى كاربردى نخواهیم بود.

***

«برگزارى چنین هفته هایى یك امر ظاهرى است. سالى یك بار به تعدادى محقق جایزه دادن و تقدیر كردن، هیچ وقت باعث رشد پژوهش نمى شود.»

شهرزاد رفیعى دانشجوى زیست شناسى، معتقد است هفته پژوهش كه به پایان برسد فایل توجه و اهمیت به پژوهش بسته مى شود، تا سال آینده كه از چند ماه قبل به تب و تاب انتخاب پژوهشگران جوان و مؤسسات پژوهشى برتر و... مى افتند.

شهرزاد بى كیفیت بودن پژوهش در دانشگاه ها را هم مربوط به رفتار دانشجویان و هم مربوط به رفتار استادان مى داند. به گفته وی وقتى در ابتداى سال تحصیلى، استاد از تحقیق صحبت به میان مى آورد، آنقدر دانشجویان چك و چانه مى زنند تا تحقیق را به یک ترجمه، نقد كتاب یا حداكثر یك تحقیق كتابخانه اى تبدیل كنند، از طرفى استادان حال و حوصله برخورد منطقى با دانشجو و مجاب كردن آن ها را ندارند و خیلى راحت از مواضع خود پایین مى آیند.

...

«از ابتداى تأسیس دانشگاه تاكنون كسى پایان نامه را به عنوان واحد اختیارى نگرفته است.»

سیما سپهرپور، دانشجوى ارشد روزنامه نگارى چندى پیش از زبان رئیس دانشگاهش متوجه مى شود كه دانشجویى «پایان نامه» كه واحد اختیارى كارشناسى روزنامه نگارى است را انتخاب كرده اما با آن موافقت نشده است.

سیما می گوید وقتى پایان نامه گذراندن امرى بى سابقه در یك رشته تحصیلى باشد شما از این مجمل، مفصل بخوانید. تا حالا دانشجویى زیر بار تحقیق نرفته بود حالا هم كه دانشجویى پیدا شده كه از سر میل پا در این گود گذاشته است، كسى حاضر نیست پاسخگوى مطالبات او باشد.

سیما بر این باور است كه معنى تحصیل در كشورما، به كلاس رفتن دانشجو و جزوه گفتن هاى استاد خلاصه مى شود و البته حضور و غیاب، فراموش نمى شود، هرگز.

سمیرا سامانى

 ویژه نامه کتاب و کتابخوانی 

 نخبگان علمی 

 مقالات نخبگان 

 استعدادهای جوان 

 شخصیت های علمی 

 پژوهش های ورزشی 

کتاب های « ادبیات » ، « سیاسی » ، « اسلامی » و « متفرقه » در فروشگاه اینترنتی تبیان

UserName