• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تحلیل یک متل؛ ماه بلند آسمون
  • مقاله حاضر برداشت و تحلیلی از متل منظوم «ماه بلند آسمون» است؛ در این تحلیل،در گفتگویی کودکانه، دو شخصیت استعاری «من»و «تو»در کالبد عناصر طبیعت قرار می گیرند تا تکمیل کننده یکدیگر باشند و در نهایت به حضور «ما» تبدیل شوند.
  • کینه شتر چگونه ضرب المثل شد؟
  • کینه شتری کینه پی گیری است که تاکنون سابقه نشان نداده که پذیرایی و ملاطفت مجدد ساربان بتواند آن را تعدیل نماید. شتر خشمگین همواره منتظر فرصت مناسب است که انتقامش را از ساربان متجاوز بگیرد.
  • گفت و گو از دم روباه است
  • دوستش پرخاش کرد و گفت: «نه! نه! دمش به آب نرسید... من خوب نگاه می کردم و دیدم ... »آن یکی پافشاری کرد که: «من با همین دو چشم خودم دیدم ... به تو که گفتم ... همین که از جویبار پرید دمش خم شد و به آب خورد!»به این گونه زمانی دراز با یک دیگر بگو مگو کردند ت
  • انتخاب دوست
  • لاک پشتی بود که با عقربی در نزدیکی همدیگر زندگی می کردند . آن دو به هم عادت کرده بودند . روزی از روزها در محل زندگی آنها اتفاقی افتاد و زندگی آنها را به خطر انداخت .
  • درباره مثل‌ها
  • امثال و حکم و اصطلاحات رایج در هر زبان‌، سند وحدت ملی و قومیتی آن ملت به حساب می‌آید. ادبیات شفاهی و فرهنگ عامه‌، گنجینه‌ای غنی از اندیشه‌های مشترک ساکنان هر سرزمین به شمار می‌رود.
  • حکایت های دهخدا
  • افلاطونِ حکیم، منزل در کوی زرگران گرفته بود. از حکمت آن استعلام کردند فرمود که: تا اگر خواب بر چشم من غالب شود و از تفکر و مطالعه منع کند، آواز ادوات ایشان مرا بیدار گرداند.
  • چند اصطلاح عامیانه
  • ابوالحسن نجفی در دهه 70، كتابی دو جلدی را با نام «فرهنگ فارسی عامیانه» منتشر كرد. كتاب او در تاریخ فرهنگ‌نویسی ایران خوش درخشید. شواهدی كه او برای مدخل‌هایش برگزیده بود همه از متون داستانی چند دهه اخیر انتخاب شده بودند؛ كاری كه تا آن دوره در سنت فرهنگ‌نوی
  • همه چیز روزی شفاهی بود
  • من هر چیزی را که از بچگی مثل قصه، افسانه، لغت و... را شنیده بودم در حافظه نگه داشتم و آنچه را هم که در خلال پژوهش ‌ها به‌دست آوردم در کنار هم گذاشتم که در خیلی موارد به‌کارم آمدند به عنوان مثال کتاب «آسمانکت» یا مقاله «کدوزنی» را من براساس یک باور عامه و
  • ضرب‌المثل‌های بهاری مردم کوچه و بازار
  • در ادبیات عامیانه و شفاهی مردم کوچه و بازار فصل بهار نمود خاصی دارد و آنچه که در ضرب‌المثل‌ها، متل‌ها، قصه‌ها و باورهای مردم آمده است نشانگر جایگاه خاص این فصل در زندگی مردم است.
  • نغمه های نوروز
  • نوروز یک آیین است. نمایشی نمادین است از آفرینش انسان و طبیعت. تجدید خاطره ای است از اعتقادات کهن و فراز و نشیب های تاریخی زندگی یک ملت. نوروز بزرگترین جشن ایرانیان از روزگار کهن تا به امروز است. جشن نوروز در ایران پس از اسلام و در دوره خلفای اموی تا ....
  • نوروز و آوازهای بازار
  • گویی همین چند روز پیش یا چند هفته پیش یا چند ماه پیش بود، کسی صدای آوازش تمامی‌ِ فضای کوچه‌های ذهن و محل‍ّه را پر می‌کرد که: آقا سبزی‌ِ بهاره، ببین چه عطری داره، تربچه ن‍ُقلی ن‍ُقلی، بیا نعنا و ت‍َرخون، خدا مشتری ب‍ِر‌ِسون... .
  • نوروزخوانان، پیام‌آوران بهار
  • نوروزخوانان، اگرچه برای گذران زندگی و کسب درآمد در روستاها و دهکده‌ها می‌گردند و آمدن بهار را با شعر، رقص و موسیقی نوید می‌دهند، خود اما پیام‌آوران رسمی دیرین از پیشینیان‌اند. این رسم کهن آنچنان که از مطالعات فرهنگی و تاریخی بر می‌آید، در استان‌های ....
  • خودمان مقصریم!
  • کلیله گفت: آورده‌اند که زاهدی را پادشاهِ روزگار کسوتی فاخر و خلعتی گرانمایه داد. دزدی آن را بر وی بدید، طمع کرد و به وجه ارادت به نزدیک او رفت و گفت: ...
  • واژه«دری وری» از کی باب شد؟!
  • این عبارت که در میان عوام بیشتر مصطلح است تا چندی گمان می‌رفت ریشه تاریخی نباید داشته باشد ولی خوشبختانه ضمن مطالعه کتب ادبی و تاریخی ریشه و علت تسمیه آن به دست آمده که ذیلا شرح داده می‌شود. ...
  • مبارزه با تقدیر، با سلاح نوشتن
  • شهرزاد، آن گونه که در قصه مدخل هزار و یک شب آمده است، داوطلبانه به دیدار شهریار مستبد و خون ریز می رود با وجود این که می داند شاه « هر شب با کره ای به زنی آورده و بامدادانش همی خواهد کشت»...
  • روابط خانوادگی درادبیات عامیانه ی ایران
  • پینه دوزی دوزنه به همسایه‌اش، که آهنگر است، می‌گوید به دلیل رقابت میان دو زن و بر انگیخته شدن یکی علیه دیگری از او به خوبی مواظبت می‌شود! آهنگر نیز زن دومی می‌گیرد و پس از آن که از دعوای همیشگی میان دو زن به ستوه می‌آید به مسجد پناه می‌برد. در مسجد ...
  • جن و ...!
  • در باور عوام، جن ها فقط در شب، تاریکی، تنهایی و در محل هایی مانند گرمابه، آب انبار، پستو و ویرانه و بیابان وجود دارند. در باور عامه، جن به شکل انسان است با این تفاوت که پاهایش مانند بز سم دارد. مژه های دراز او نیز با مژه ی انسان متفاوت است و ...
  • حکیم طماع
  • قصابی در حال کوبیدن ساطور بر استخوان گوسفند بود که تراشه ای از استخوان پرید گوشه چشمش. ...
  • پری،پیربزنگی،دوالپا،دیو...
  • در اوستا موجودی اهریمنی است که از او به عنوان زنی زیبا و فریب کار یاد شده که با پنهان و آشکار شدن پی در پی و تغییر شکل های گوناگون مردم را می فریبد و به بیراهه می کشاند. در هفت خوان های رستم و اسفندیار زنی زیبا و آراسته است که ...
  • آیین نامه نگاری
  • نامه نگاري در گذشته به عنوان يکي از ابزارها و امکانات ارتباطي بين تلقّي شده و در شاهنامه نيز ارسال نامه در بين افراد به ويژه در ميان بزرگان و رجال حکومتي و دولتي و دربين حکمرانان ممالک و سلاطين مرسوم بوده است. اصول نامه نگاري و کيفيّت نگارش مطالب و ...
  • آیین شکار کردن
  • يکي از سرگرمي هايي که در نزد شاهان و شاهزادگان و جنگاوران موجب تجديد قوا و تمديد نشاط مي گشته ، پرداختن به نخجير و شکار بوده است که کوه و بيابان و نخجيرگاه محل جولان و تاخت و تاز صيادان خون آشام شده و شيران و ببران درنده و گوران و غزالان رمنده ...
  • آیین سـوگــواری
  • آیین سوگواری و ماتم در اغلب داستان های شاهنامه به ویژه در داستان سیاوش نمودی گسترده و چشمگیر دارد . آیین ها و شیوه ها و آداب سوگواری در ایران کهن از دیر باز به گونه های مختلف و متعدد برگزار می شده و با تغییرات و دگرگونی هایی در شکل و نحوه به پاداشتن آن به
  • آل و ...!!!
  • آل یا زائو ترسان موجودی خیالی و افسانه ای است. در گذشته بر این باور بوده اند که اگر زن تازه زا را تنها بگذارند، آل آمده و او را آزار می دهد یا او را با خود می برد (یعنی می کشد). ...
  • لالالالا گل نازی
  • لالا لالاي لالايي / شبي رفتم به دريايي / درآوردم سه تا ماهي / يکي اکبر، يکي اصغر / يکي داماد پيغمبر / که پيغمبر دعا مي کرد / علي ذکر خدا مي کرد / علي کنده در خيبر / به حکم خالق اکبر ...
  • لالالالا گل آلاله رنگُم
  • لالایی ها، نخستین شعرهای نانوشته ی زنان ایرانی؛ به طور کلی لالایی ها را می توان به این شیوه ها دسته بندی کرد ...
  • عید بُرا (2)
  • يکي را سوار بر خري نموده، و عده ي ديگري سپاهيان و وزراءِ او بودند. سپاهيان ترکه اي در دست داشتند و احکام ميرنوروزي را اجرا مي کردند. نوعي انتقامجويي يا انتقاد و شوخي در احکام بود. چون بازي چند ساعت ادامه داشت فرصت خوردن ناهار را نداشتند، در ....
  • عيد بُرا (بورا)
  • آنچه را شرح می دهیم به مرور زمان رو به فراموشی نهاده و در حال حاضر رونق سابق را ندارد. و آن علت های مختلف دارد: ...
  • نوروز،کهن ترین میراث معنوی بشر(2)
  • آذربایجانی‌ها اگر فرزندی در نوروز به‌دنیا بیاید، او را با یکی از اسامی نوروز یا بایرام می‌نامند و مردم از چله‌ی کوچک، خود را برای استقبال از عید نوروز آماده می‌کنند. ...
  • نوروز، کهن ترین میراث معنوی بشر
  • تاجیکستان، افغانستان، ترکیه، قرقیزستان، قزاقستان، پاکستان، هند، آذربایجان، ایران و ترکمنستان ده کشوری هستند که هریک با آیین‌هایی هنوز نوروز را زنده نگه‌داشته‌اند. شاید این آیین‌ها در هر سرزمینی رنگی داشته باشد، اما همگی بوی نوروز می‌دهد و از آمدن بهاری ..
  • ریگی به کفشش است!
  • طناب كه با آن پاي بز و ميش و ديگر حيوانات اهلي را بندند كه فرار نكند، يا در موقع كشتار آنها را با طناب به چنگك قصابي آويزان كنند همه از موي بز است. ...
  • کلاهش پشم ندارد!
  • درزمان قديم، نه چندان دور، در ايران صاحب منصبان نظامي ‌به تقليد از نظاميان روس كه كلاه پشمي ‌به سر داشتند، كلاه پشمي‌ پوستي بر سر مي‌گذاشتند و از آن جايي كه نظاميان مأمور نظم ونسق هستند، وقتي از دور پيدا مي‌شدند مردم خود را جمع و جور مي‌كردند كه ...
  • جایگاه قصه در ادب و زندگی امروز
  • قصه یکی از برجسته ترین و رایج ترین گونه های ادبیات فولکلور (عامه) است که با زندگی مردم پیوند تنگاتنگی دارد. از آن جایی که ادبیات در آغاز امر به صورت شفاهی بوده و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شد، یک قصه به صورت های مختلف نقل شده است....
  • در ساز عاشقان تو،از من ترانه هاست
  • 27شهریور 1367، ادبیات کشورمان و فرهنگ آذربایجان مردی را از دست داد که از بزرگ‌ترین سرمایه‌ها بود. سیدمحمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار، از نام‌آوران شعر معاصر ایران به شمار می‌رفت که فقدانش تاکنون جایگزینی نداشته است. این معنی بویژه در ادبیات ...
  • چاه کن ،خود همیشه ته چاه است
  • درتاريخ ادبيات آلمان، تعاريف زيادي براي ضرب المثل نوشته اند. اين تعاريف ولي در چند نكته زير مشترك هستند: كارآكتر جمله بندي، مردمي بودن ، خصوصيت سادگي و سادگيِ از بر كردن آن و تجربه عام. برای کسی که از یک ضرب المثل استفاده می کند، مهم نیست که این ...
  • ترانه های وطنم
  • وی در سال های 1296 و 1297ش پیاده به همراه کاروانیان از کرمان به تهران و از تهران به کرمان و چند ماه بعد، از کرمان به شیراز سفر کرده و در بین راه که با تانی راه می پیموده، این ابیات را از زبان مردم دهات و قصبات و کاروانیان و ساربانان شنیده و همچنان که...
  • آواز شالیکارها
  • چقدر شاعرانی که دیوانشان به چاپ رسیده ولی امروز کسی آن ها را نمی خواند و نمی شناسد. . . ولی همین ترانه های عامیانه که به نظر مسخره آمیز نگاه می کنیم، در صورتی که هنوز ورد زبان هاست، که خودمان در بچگی خوانده ایم و حالا هم داریم که بشنویم...
  • مزار درخت
  • جاي جاي ايران درختاني مقدّس است که مردم معتقدند امام زاده يا مرد روحاني در پاي آن دفن شده است. و تو گويي که آن درختان از مرده ي آن امام زاده يا مرد روحاني روييده است. طرفه اينکه، عوام معتقدند که از برخي از اين درختان سالي يک بار در روزي معيّن، به ويژه ...
  • الهه ی عشق و باروری
  • طُرفه اينکه، مدارک نشان مي دهد که در جوامع مادر سالار، همان گونه که ايزد باروري يا همان ايزد نباتي به دست مادر يا همسر کشته مي شد، ملکه ي اين جوامع نيز هر سال با پهلوان شهر ازدواج مي کرد و در پايان سال پهلوان را شهيد مي کردند و خونش را بر گياهان مي ....
  • نارنج و ترنج
  • قصّه چنين است که سه خواهر بودند که مادرشان کوچک ترين خواهر را بيشتر دوست مي داشت. روزي سه خواهر به جنگل مي روند. دو خواهر بزرگتر خواهر سومي را در جنگل رها مي کنند. شيري دختر را مي درد و خون دخترک بر زمين مي چکد و به....
  • اعجاز قطره
  • در قصّه های عامیانه فارسی بارها می خوانیم که پسری شاخه ی گلی سرخ را در جویباری می بیند؛ راه جویبار را دنبال می کند تا به جایی می رسد که می بیند دختری را سر بُریده اند و قطره های خون از سر یا گردن او بر آب می چکد و به گُل تبدیل می شود. دیوی آن دختر را....
  • جوانمرد قصاب 2
  • کنیزکی از جوانمرد قصّاب گوشت خواست اما به هر گوشتی که جوانمرد به او می داد، راضی نمی شد تا جوانمرد خشمگین گردید و پول او را پس داد و گفت که به او گوشت نخواهد فروخت. کنیزک که از سرزنش و آزار سروَر خود می ترسید، گریه آغاز کرد. ناگاه شاه مردان علی(ع)....
  • جوانمرد قصاب
  • هم اکنون، در جنوب شهر تهران، به سوی شهر ری، در زمین های مشهور به منصور آباد، در محلّه ای که اکنون جزو منطقه ی بیستم شهرداری تهران محسوب می شود، بقعه ای به نام «جوانمرد قصّاب» هست که قدیم تر از عهد فتحعلی شاه قاجار نباید ساخته شده باشد....
  • پدر بچه ها
  • روز چهارشنبه چهارم اردیبهشت ماه سال 1319ش، ساعت شش بعد از ظهر، دستگاه پخش صدای تهران (رادیو ایران) گشایش یافت و روز جمعه ششم اردیبهشت ماه، صبحی مهتدی، « پدر بچه ها »، نخستین سلام خود را خطاب به فرزندان خویش فرستاد و نخستین قصه اش را به نام «عمو ماندگار...
  • قصه ها و افسانه های فارسی
  • علاوه بر این افسانه های نوشته شده، قصه ها و افسانه های زیبای بسیاری، چون گنجینه های گران بها، در سینه ی مردم ایران، از روستاییان و کوه نشینان و پیرزنان مدفون است که چون آن که پیش از این گفتیم، تا روزگاران اخیر جزو ادبیات شمرده نمی شده و تنها با پیشرفت ...