• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 5175
  • دوشنبه 1383/12/24
  • تاريخ :

تدارک جشن و سرور عید نوروز

آداب و رسوم ایرانیان در آستانه ی سال نو ( قسمت سوم )


در قدیم ، مردم از بیست روز به عید مانده با شوق و شور به استقبال عید نوروز می رفتند و کارهایی را انجام می دادند که عبارت بودند از :

1 - رنگ آمیزی اطاق ها و تعمیر و مرمت خرابی های جزئی ساختمان ِ خانه .

2 - نظافت در و دیوار و محوطه خانه و پاک و آماده کردن ظروف غذاخوری .

3 - گردگیری فرش ها و پرده ها و اطاق ها .

4 - خرید قالی یا قالیچه برای تکمیل فرش خانه یا تعویض و تبدیل فرش های کهنه به نو.

5 - تهیه لباس و کفش نو برای افراد خانواده .

6 - تهیه برنج و روغن و گوشت برای پختن پلو در شب عید .

7 - پختن و تهیه نان لواش برای عید .

8 - تهیه مواد و لوازم سفره هفت سین .

سرپرست خانواده بر اساس سنت ملی و حیثیت خانوادگی و گاه چشم و هم چشمی و حفظ ظاهر ناچار بود قبلاً هزینه این نو نواری و تهیه وسایل و احتیاجات عید نوروز را به هر طریق ممکن فراهم نماید. مثلاً با فروش گندم و یا جو مازاد بر احتیاج و یا روغن و کشمش که برای شب عید ذخیره کرده بود پولی آماده می کرد و به انجام برنامه عید نوروز می پرداخت .

اگر سرپرست خانواده تهیدست بود و قادر نبود برای زن و بچه هایش لباس نو یا برنج و روغن و گوشت تهیه کند ، ناگزیر بود برای جوابگویی به خواسته های اهل خانه دست به سوی متمکنین دراز کند و با گرفتن مبلغی به قرض، حداقل احتیاج افراد خانواده خود را فراهم آورد.

از اوایل اسفند ، در بازارها ، مخصوصاً دکان های پارچه فروشی و کفش و کلاه دوزی ازدحام می شد. هرکس به اندازه توانایی خود به فکر لباس عید برای افراد خانواده خود بود . خیاط ها تا نیمه اسفند کار تازه قبول می کردند. از بیستم اسفند به بعد پاره ای از دکانداران که سر و کار مستقیم با عید داشتند ، دکان های خود را تزیین می کردند . آجیل فروش ها با طَبـَق های معلق بزرگ و کوچک از فندق و بادام و پسته و تخمه هندوانه و تخمه کدو ، پیشیاره ( پیشخوان ) و با مخروطی هایی که از انواع آجیل به هم چسبیده ساخته بودند ، جلو دکان را زینت می دادند . میوه فروش ها گذشته از آرایش دکان با میوه های الوان ، پیاز نرگس و سنبل در گلدان های شیشه ای سبز می کردند تا حدود شب عید گل های اولیه آنها به بار آید. مفصل تر از همه ، آیین بندی دکان های قنادی بود ؛ زیرا سر و کار این دکان ها با عید نوروز بیشتر از سایرین بود . در جلو دکان ، دو اصله تیر سر و ته یکی ، که روی آن را با کاغذ الوان ، نقش و نگار انداخته بودند ، به دو جرز ( دو طرف اطاق و ایوان ) طرفین دکان تکیه می دادند و سر آنها را به هم نزدیک و جناقی ( به شکل عدد هشت) در جبهه ( پیشانی ) دکان احداث می کردند. بعد از کله قند که در ته آن نارنج و بعد از آن شیشه میمندی ( منسوب به شهر میمند ) آبلیمو و آخر شیشه گلاب که به آنها زرورق زده بودند ، رشته هایی ترتیب می دادند و آنها را ، به این جناقی می آویختند . همچنین سپر و شمشیری از نبات می ریختند و دو طرف جناقی در جبهه دکان نصب می کردند . در جلو دکان ، از گچ مخروطی های سرزده ای می ساختند و دور آنها را اقسام شیرینی می چیدند و روی سرزده ی مخروط ، جارهای ( چلچراغ ) چند شاخه می گذاشتند . پرده های نقاشی جنگ رستم و اسفندیار یا رستم و دیو سفید ، در بالای جبهه نصب بود. بالای این پرده های نقاشی به چوب بندی نزدیک سقف ، چهل چراغ هایی هم آویخته می شد و تزیینات را کامل می کرد .

حمام ها را هم زینت می کردند ، رخت کن حمام ، معمولاً چهارصُفـّه ( ایوان ، نشستگاه ) و اکثراً چهار ستون داشت ، بین ستون ها برای استحکام بنا تیرهایی کشیده بودند ، این تیرها را با کاغذ الوان که برش هایی هم به آنها می دادند می پوشاندند.

دسته آتش افروز :

در هفته آخر سال دسته هایی در شهر راه می افتاد ، یکی از آنها آتش افروز بود. چهار پنج نفر دست و صورت و گردن خود را سیاه می کردند، مقداری خمیر به سر می گرفتند ، روی آن پنبه و کهنه آغشته به نفت می گذاشتند و آتش می زدند و هر یک ، مشعلی هم به دست داشتند و با ضرب تنبک و تصنیف خوانی عده دیگری ، دور می افتادند و از هر دکان ، شاهی صد دیناری می گرفتند . ذکر آنها این شعر بود:

آتش افروز حقیرم

سالی یکروز فقیرم

دسته غول بیابانی :

دسته دیگری هم به اسم غول بیابانی بود که یک مرد قد بلند داشت که قواره ای از پوست گوسفند سیاه و لباس چسبانی از سر تا به پای خود به تن داشت و عده ای تنبک زن و تصنیف خوان دور او را می گرفتند و در دکان ها شاهی صد دیناری دریافت می داشتند ؛ ذکر آنها چنین بود :

من غول بیابانم

سرگشته و حیرانم

دسته حاجی فیروز :

دسته دیگری به نام حاجی فیروز بود ، که یک نفر از لوطی ها ، لباس قرمز( یعنی نیم تنه و شلوار و کلاه قرمز) می پوشید ؛ صورت خود را سیاه می کرد و دایره زنگی به دست می گرفت و با یک یا دو نفر وردست در خیابان ها راه می افتاد و می گفت :

حاجی فیروزم

سالی یک روزم

و از مردم پول می گرفت.

جشن نوروز

مردم ایران ، از روزگاران کهن ، جشن نوروز را که روز اول فروردین ماه شروع می شود بیشتر از اعیاد دیگر عزیز و محترم می شمردند و مراسم مربوط به آن را با دقت به جا می آوردند .

این جشن ، در آغاز سال بود و در سال دینی ، بلافاصله بعد از عید فروردینکان می آمد . به موجب روایت دینکرد ، هر پادشاهی در این روز فرخنده ، رعیت خویش را قرین خرمی و شادی می کرد. در این عید ، کسانی که کار می کرده اند ، دست از کار کشیده و به استراحت و شادی می پرداخته اند.

در این روز ، مالیات های وصول شده را به حضور شاه عرضه می داشتند . در این روز ، شاه به عزل و نصب حکام می پرداخت و سکه های نو می زدند . در روز اول ، مردم صبح زود برخاسته به کنار نهرها و قنات ها می رفتند و شستشو می کردند و شکر می خوردند یا سه مرتبه عسل می لیسیدند و برای حفظ بدن از ناخوشی ها و بدبختی ها ، روغن به تن می مالیدند و خود را به سه قطعه موم دود می دادند .

در مراسم این جشن ، پدر خانواده به هر یک از افراد خانواده سه قاشق عسل و یک یا سه سکه طلا یا نقره و سه برگ سبز می داد و به آنها سال نو را تبریک می گفت .

منبع : فرهنگ مردم

تألیف : سیدعلی میرنیا

لینک ها

 روزها یا ماه جشن نوروز 

 نوروز در آمریکا 

 عدد هفت در ملل مختلف 

عید نوروز چگونه شکل گرفت

عید نوروز چگونه شکل گرفت

عید نوروز چگونه شکل گرفت
آداب و رسوم ایرانیان در آستانه ی سال نو ( قسمت اول )

آداب و رسوم ایرانیان در آستانه ی سال نو...

آداب و رسوم ایرانیان در آستانه ی سال نو ( قسمت اول )
عید نوروز باستانی از جشن های آئینی ایرانیان

عید نوروز باستانی از جشن های آئینی...

عید نوروز باستانی از جشن های آئینی ایرانیان
عید نوروز در عهد ساسانیان

عید نوروز در عهد ساسانیان

عید نوروز در عهد ساسانیان
UserName