مقصر فروش ضعیف «درباره الی» کیست؟»

 فیلم سینمایی "درباره الی" با بازی گلشیفته فراهانی، شهاب حسینی، ترانه علیدوستی، مانی حقیقی، پیمان معادی و مریلا زارعی یک هفته پیش از انتخابات اکران شد و برخلاف نظر برخی کارشناسان که فروش بسیار بالایی برای آن پیش‏بینی می‏کردند، اکنون با گذشت 22 روز، تنها 420 میلیون تومان فروخته است.

اگرچه پیش‌تر برخی سینمایی‏نویسان، فروش «درباره الی» را حتی در حد و اندازه "اخراجی‏ها2" پیش بینی می‏کردند، اما حالا که فروشی به مراتب پایین تر از آن نیز محقق نشده، عوامل تولید «درباره الی»، دلیل اصلی این فروش ضعیف را در همزمانی اکران این فیلم با انتخابات و اغتشاشات پس از آن دانسته و دولت را مقصر اعلام کرده‏اند.

علی سرتیپی مدیر شرکت پخش‌کننده «درباره الی» نیز گفته: فروش فیلم با آرام شدن شرایط اجتماعی سیر صعودی داشته و طبق آمار فیلم تا دیروز 420 میلیون تومان فروخته است. "درباره الی" قابلیت جذب مخاطب گسترده را دارد و از این پس با تغییر شرایط فروش آن بیشتر می‌شود.

این در حالی است که در گزارش قبلی وی، رقم فروش 220 میلیونی برای اکران 10 روزه عنوان شد و با این حساب می‏توان گفت علی‌رغم فروکش کردن آشوب‏ها، باز هم با صعود محسوس روند فروش مواجه نیستیم و این فیلم در 10 روز دوم اکران نیز همچنان با متوسط فروش روزانه 20 میلیون تومان مواجه است.

اما کارگردان فیلم در اظهار نظری، شرایط زمانی اکران «درباره الی» را عامل فروش کم و دولت را مقصر آن دانسته بود.

چند روز پیش اصغر فرهادی در سخنانی درشت‏گونه و غیرمعمول، عدم نمایش «درباره الی» در فصل بهار را حاصل یک برنامه‌ریزی کینه‌ورزانه دانسته بود که شخص آقای جعفری‌جلوه، ماموری معذور در اجرای آن بوده و البته از هیچ تلاشی هم برای اجرای این برنامه فروگذار نکرده.

فرهادی البته به اندازه‏ای با قاطعیت این اتهام را متوجه دولت دانست که گویا وقوع این التهابات گسترده پس از انتخابات، برای همه از جمله ایشان و مسئولان کاملا قابل پیش‏بینی بوده است؛ چرا که تنها هفته اول اکران «درباره الی» تحت تاثیر فضای تبلیغات انتخاباتی کم فروغ بود و پس از آن علی القاعده نمی‏توان کسی را مقصر ادامه التهابات دانست.

ضمن اینکه فرهادی این شانس را داشته که همزمان با شروع فصل جدید اکران و در کنار فیلم «درباره الی»، هیچ فیلم برجسته یا قابل اعتنای دیگری توسط وزارت ارشاد در فهرست اکران گنجانده نشده که آقای کارگردان باید از این بابت خوشحال باشد که چنین فرصتی را به دست آورده.

فرهادی دوست داشته «درباره الی» در فصل بهار اکران شود و معتقد است اگر اینگونه می‏شد فیلمش می‏فروخت، این در حالیست که در اکران نفس‏گیر بهاری، چند فیلم پرسروصدا و پرمخاطب مانند «اخراجی‏ها2»، «سوپراستار» و «وقتی همه خوابیم» با هم به رقابت پرداختند که حضور «درباره الی» در میان اینان، تنها می‏توانست به حرارت این رقابت بیفزاید اما طبیعتا از سهم فروش همه این فیلم‏ها کم می‏شد. به این ترتیب حضور در اکران بهاری که با کینه‏ورزی! دولت از «درباره الی» گرفته شده، می‏توانسته لطفی باشد در حق کارگردان.

فرهادی همچنین بدون در نظر گرفتن نامه بی‏سابقه و توجه فوق‏العاده رئیس‌جمهور برای نجات فیلمش از محاق، مقصر عدم فروش «درباره الی» را «کسی» می‏داند که جعفری جلوه، مامور معذور اوست.

علاوه بر این، همین میزان کنونی فروش فیلم را نیز باید تا حدی مدیون برخی حواشی گسترده و جنجالی مانند نامه رئیس‌جمهور، حضور گلشیفته و ماجراهای جشنواره‏ای «درباره الی»، دانست که هم به دریافت جوایز خارجی کمک کرد و هم به جلب توجه مخاطب داخلی و شهرت این فیلم. در عین حال نمی‏توان انکار کرد که حضور گلشیفته فراهانی نیز موجب از دست رفتن بخشی از مخاطبان مذهبی شده است که معتقدند حضور نامتعارف این بازیگر روی فرش قرمز و متعاقباً به‏کارگیری وی در این فیلم، موجب توهین به اعتقاداتشان بوده است.

اما به هر حال با توجه به وضعیت پیش‏آمده، مسئولان فروش این فیلم نیز بیکار ننشسته‏اند و برای جبران فروش در زمان باقیمانده، تدابیر بیشتری اندیشیده‏اند.

علی سرتیپی مدیر شرکت پخش‌کننده "درباره الی" گفته است روزهای آینده تعداد سینماهای نمایش‌دهنده فیلم در شهرستان‌ها بیشتر خواهد شد. از هفته آینده برنامه‌های تبلیغاتی فیلم با پخش تیزر، آگهی مطبوعاتی و نصب بیلبوردها کامل می‌شود.

پرسش نهایی این است که فارغ از اکران بهار و تابستان و پیش و پس انتخابات، آیا «درباره الی» فیلمی هست که جذاب، همه‏پسند و پرفروش ساخته شده باشد تا بتوان مانند کارگردانش فروش بالای آن در شرایط عادی را مفروض دانست؟

به نظر می‏رسد فارغ از التهابات پیش‏بینی‏نشده پس از انتخابات، کار جدید اصغر فرهادی از مشکلاتی رنج می‏برد که چنگی به دل مخاطبان عام نزده و چنانکه گفته شد با فروکش التهابات سیاسی نیز اقبال قابل توجهی برای آن رقم نزند.

اگرچه "داستان تلخ" این فیلم، از ویژگی‏های برجسته تکنیکی و نیز اقبال مخاطبان حرفه‏ای به آن نمی‏کاهد، اما این نکته، تأثیری منفی بر قابلیت "توصیه مخاطبان عام به یکدیگر برای تماشای فیلم" داشته است، یعنی همین که هر کس پس از تماشای فیلم به دیگران توصیه کند که حتما از تماشای این فیلم لذت ببرند.

پیام سست و کم‏مخاطب «درباره الی» بر محور گزاره‏ی «یک پایان تلخ بهتر از یک تلخی بی‏پایان است»، بر فیلم سایه انداخته و پایانی تلخ برای آن رقم زده و انگیزش مخاطبان برای تماشای این فیلم را تنها به یک لذت تکنیکی فروکاسته است. چنانکه «متفاوت‏سازی تکنیکی به تقلید از سبک پست مدرن» در این دست آثار سینمایی، در ایران به کاهش فروش دامن می‏زند.

همچنین چنانکه فراستی نیز در نقدی اشاره کرده، اگرچه کارگردان با جایگزینی دلهره با تعلیق، قصد دارد انگیزه پیگیری ادامه داستان را به مخاطب منتقل کند، اما خصوصاً در نیمه دوم داستان، تنها «خبر»، تماشاگر را می‏کشاند اما از حیث «چگونگی» تعلیقی ایجاد نمی‏شود. گواینکه ریزه‏کاریهای تکنیکی می‏خواهد بار تمام مشکلات داستان و شخصیت‏های فیلم را به دوش بکشد.

از نگاه یک منتقد دیگر، «درباره الی» با همه تمایزات و امتیازاتش، همه‏پسند نیست و نمی‏تواند همه اقشار و طبقات اجتماعی را نشانه رفته باشد. محمد تقی فهیم در این زمینه گفته: با وجود همه نقاط قوت، آن چیزی که "اصغر فرهادی" در "درباره الی..."، مطرح می‌کند و جای انتقاد دارد، آن است که فیلمساز مخاطب انبوه را نشانه نمی‌گیرد و نگاهی به اقشار میانی رو بالای جامعه دارد و نوعی نگاه که حتی اگر در جامعه پذیرفتنی باشد، معدود و محدود است و در نهایت یک سقف معین دارد و اگر "اصغر فرهادی"، نگاه عمیق‌تر دینی به اقشار داشت چه‌بسا با ریزبینی‌های فوق‌العاده‌اش می‌توانست بهتر به زوایای پنهان این اقشار نفوذ کند و مرزهای محدود را درنوردد و در گستره ملی بهتر باشد.

البته این منتقد نقاط قوت «درباره الی» مانند بازی خوب، استفاده به موقع از دوربین روی دست، فضاسازی، موضوع فراوطنی، سادگی در عین پیچیدگی، موسیقی کم حجم و زیبایی شناسی را نیز مورد اشاره قرار داده است.

اما روشن است که «موانع درونی و ساختاری "درباره الی" برای جذب گسترده مخاطب عام» چیزی نیست که با سیاسی خواندن «مسئله زمان اکران» توسط کارگردان، از نظرها دور شود.

منبع : رجا نیوز

تنظیم برای تبیان: مسعود عجمی