اصطلاحات روزنامه نگاري

آرشيو: جايي  كه مطالب چاپ شده  در روزنامه ها در آن بايگاني  مي شود و خبرنگاران براي  كسب اطلاع  از موضوع  يا  بررسي  سابقه خبر به آن مراجعه  مي كنند. در حال حاضر آرشيو روزنامه ها رايانه اي شده. تا چند سال پيش كارمندان آرشيو مطالب روزنامه ها را قيچي مي كردند و بر حسب موضوع  آنها را در پوشه هاي جداگانه مي گذاشتند.

آزادي مطبوعات: در بسياري از كشورها آزادي مطبوعات توسط دولت تضمين شده.

آگهي: اطلاعيه اي كه كالاها و ساختمان هاي قابل فروش را معرفي مي كند يا مشاغلي را پيشنهاد مي دهد.       

ارزش هاي خبري: ارزش هاي خبري تعيين مي كنند كه آيا مطلبي قابل  چاپ  در روزنامه هست يا نه و ميزان اهميت آن چقدر است.

اشتراك: افراد يا سازمان ها  پولي به روزنامه مي پردازند و روزنامه شان را در محل كار يا  منزل  دريافت مي كنند.

امضاي  نويسنده:  نام نويسنده  كه زير تيتر و بالاي مقاله چاپ مي شود.

پاراگراف هاي حمايتي: پاراگراف هايي كه بعد از ليد مي آيند. اين  پاراگراف ها جزييات  بيشتري درباره موضوع  ارايه مي كنند. اين پاراگراف ها اغلب  شامل  نقل قول ها و واقعيات  جالب ند. اطلاعات كم اهميت تر بايد در پاراگراف هاي  آخر قرار بگيرند. چون ممكن است به دلايلي مقاله كوتاه  شود.

پيام هاي خوانندگان: نظرات خوانندگان روزنامه درباره مسائل مختلف و يا مشكلات آنها دراين  قالب و در ستوني ويژه آورده مي شود.

تاريخ گذشته: مطلبي كه تازگيش را از دست داده.

تصحيح: بخشي از روزنامه كه مطالب در آن غلط گيري  مي شود.

تعقيب خبر: پيگيري موضوع خبري توسط خبرنگار كه هر چند مدت يك بار يا هر روز، هر ساعت و حتي گاهي هر چند دقيقه يك بار انجام مي شود.

تفسير: نوعي از مقاله كه در آن نويسنده  به بيان ديدگاه هاي  شخصي اش درباره يك موضوع مي پردازد.

توزيع: بخشي از روزنامه كه وظيفه دارد پس از چاپ، روزنامه را بين دكه ها و در شهرهاي  مختلف  تقسيم كند.

توضيح: در صورتي كه روزنامه مطلب يا عكسي را اشتباهي چاپ كرده باشد و بخواهد بابت اين اشتباه عذرخواهي كند و موضوع را به شكلي درست ارايه دهد، يا بخواهد مطلبي را براي خوانندگانش روشن كند مطلبي به نام توضيح  چاپ مي كند.

تيتر : عنوان  يك  مقاله كه بزرگ و با حروف درشت تر از متن چاپ مي شود.

تيتر صفحه اول: تيترمهمترين خبر روزنامه از نظر ارزش هاي خبري  و خط مشي روزنامه  در صفحه اول و زير نام  روزنامه چاپ مي شود.

جوابيه: مطلبي كه فردي يا مركزي در پاسخ به مطلب چاپ شده در روزنامه درباره  خودش  مي نويسد.

حروفچيني: بخشي كه مطالب روزنامه در آن تايپ مي شود.

حق التحرير: كسي كه در استخدام  روزنامه  نيست و بر حسب تعداد ستون هايي كه نوشته دستمزد مي گيرد. حق التحرير ثابت  كسي ست  كه در استخدام روزنامه نيست  ولي هر ماه به طور ثابت دستمزد دريافت مي كند.

حوزه: تخصص  خبرنگار در يك يا چند موضوع يا رشته. مثلاً خبرنگاري در حوزه نفت تخصص دارد.

خبر: مطلبي كه واقعه اي را عيناً به همان شكلي كه اتفاق افتاده بدون شرح و تفسير بيان مي كند.

خبر اختصاصي: خبري كه خبرنگار يا روزنامه ديگري آن را نداشته باشد.

خبر خوردن: وقتي روزنامه خبرمهمي را چاپ نكرده باشد در حالي كه بقيه روزنامه ها آن خبر را داشته باشند، خبر خورده است.

خبر داغ: خبر بسيار مهم

خود سانسوري: وقتي صورت مي گيرد كه خبرنگار به خاطر فشارهايي مطلبي را كه به آن دست يافته بازگو نمي كند.

خبر فوري: نخستين اعلام  وقوع خبر

خبرگزاري ها: سازمان هايي هستند كه اخبار را به دست مي آورند و آنها را مخابره مي كنند. در نتيجه روزنامه ها در حال حاضر بيشتر نقش اطلاع رساني  و تحليل اخبار را به عهده دارند.

دبير: مسئول يك بخش روزنامه. به عنوان مثال دبير اجتماعي مدير صفحات اجتماعي ست.

رپرتاژ آگهي: گزارش يا گزارش خبري كه براي كسي يا سازماني و يا... تبليغ كند.

روزنامه: نشريه اي ست كه هر روز چاپ مي شود و شامل خبر، سرمقاله و ديگر مطالب مي شود. روزنامه ها در كاغذهاي بزرگ و ارزان چاپ مي شوند و از وسط تا مي شوند. آگهي و به ميزان  كمتري اشتراك  و در مورد روزنامه هاي دولتي يا حزبي دولت و احزاب هزينه اداره روزنامه را تأمين مي كنند.

روزنامه نگار: كسي كه در روزنامه يا نشريات مانند آن فعاليت حرفه اي  روزنامه نگاري انجام مي دهد.

زير چاپ: درحال انتشار

سابقه خبر: نقل خلاصه وقايع  قبلي و جزئياتي كه مربوط به خبر است.

سالن تحريريه: جايي كه اعضاي هيأت تحريريه در آن مستقراند.

سانسور: هنگامي ست كه جلوي چاپ مطلبي گرفته مي شود.

سردبير: كسي كه مديريت تحريريه و مطالب روزنامه را به عهده دارد.

سرمقاله: مقاله اي كه در صفحه اول چاپ مي شود و صاحب امتياز، مديرمسئول، سردبير يا دبيران  و مقاله نويسان عقايدشان را در آن بيان مي كنند.

سؤالات اصلي: كه، كي، كجا، چه، چرا، چگونه.

شرح عكس: توضيح درباره يك عكس يا تصوير كه معمولاً زير آن نوشته مي شود.

شمارگان يا تيراژ: تعداد نسخه هاي چاپ شده در هر شماره از روزنامه.

شم خبري: خبرنگاري كه بداند در چه زماني و چگونه مي تواند خبر به دست آورد داراي شم خبري ست.

شناسنامه: نام صاحب امتياز و مدير مسئول روزنامه به همراه شماره تلفن و فاكس و... روزنامه در يكي از صفحات چاپ مي شود.

شوراي تيتر: در اواخر روز وقتي تقريباً تمام اخبار و مطالب آماده  شده،  سردبيرو دبيران گاهي به همراه مدير مسئول دور هم جمع مي شوند. دبيران خلاصه مطالب به دست آمده و تيترهايشان را ارايه مي دهند و مشخص مي شود چه تيترها و مطالبي در صفحه اول چاپ مي شوند. در اين جلسات سوژه هاي جديد نيز مطرح مي شوند.

صاحب امتياز: مالك روزنامه

صفحات رويي: صفحاتي كه مطالب خبري  در آنها چاپ مي شود.

صفحات لايي: صفحات مياني روزنامه كه مطالب غير خبري در آنها چاپ مي شود.

صفحه بندي: بخشي ست كه مطالب، تصاوير وعكس ها را با توجه به مقدار فضاي صفحه  به بهترين شكل  كنار هم قرار مي دهد. تا همين اواخر صفحه بندي در ايران دستي بود ولي حالا رايانه اي شده است.

ضربه: مطالب با جملات و نكات جالبي شروع مي شود تا خواننده را به سوي خود جلب كند و او تشويق شود بقيه مطلب را بخواند.

غلط چاپي: وقتي كه كلمه يا جمله اي پس از چاپ و به دليل مشكلات چاپي اشكال املايي داشته باشد.

غير قابل چاپ: مطالبي كه به هر دليلي مناسب چاپ تشخيص داده نمي شوند.

كارت خبرنگاري: كارتي كه خبرنگار از روزنامه محل كارش يا انجمن روزنامه نگاران ويا مراكز مربوطه مثل وزارت ارشاد دريافت مي كند. اين كارت مدرك خبرنگار بودن اوست.

كوتاه كردن: مطالب روزنامه گاهي كم مي شوند تا با وجود ساير خبرها در صفحه جا شوند.

گزارش : تلفيق خبر و مصاحبه و آمار و اطلاعات در قالب توصيفي و داستاني.

گزارشگر: كسي كه اخبار را با تحقيق، توصيف و مصاحبه تلفيق مي كند و آنها را به شكل داستاني يا جذاب مي نويسد.

ليد: اولين پاراگراف مطالب روزنامه است. ليد بايد خلاصه واقعيات به دست آمده را در خود داشته باشد و به برخي از سؤال هاي اصلي پاسخ دهد.

مأموريت: خبرنگار يا گزارشگر هر چند مدت و يا هر روز  براي مصاحبه ودريافت خبر و يا تهيه گزارش به خارج از روزنامه مي رود. گاهي نيز براي تهيه خبر يا گزارش به ساير شهرها ويا خارج از كشور سفر مي كند.

مدير مسئول: مسئول همه بخش هاي روزنامه و مطالب روزنامه است و در صورت لزوم براي پاسخگويي در مورد مطالب چاپ شده در روزنامه در دادگاه حاضر مي شود.

مصاحبه : مكالمه براي به دست آوردن اطلاعات يا فهميدن نظرات يك نفر.

مصاحبه شونده: كسي كه با او مصاحبه مي شود.

مصاحبه كننده: كسي كه مصاحبه را اداره مي كند.

مطبوعات زرد: نشرياتي كه مطالب و اخبار جنجالي چاپ مي كنند.

مقاله: نوشته اي درباره  يك موضوع

مقاله غير خبري (فيچري): مطالب جالب غير خبري. مانند مقاله اي درباره جمع آوري تمبر.

منبع خبر، منبع مطلع: فرد مطلعي كه خبرنگار اطلاعاتش را از او كسب كرده.

ميان تيتر: براي دسته بندي و جدا كردن مطالب در يك مقاله يا گزارش به كار مي رود.

نقل قول: مطلبي كه از قول مقامات، كارشناسان يا مردم نقل مي شود. نقل قول در گيومه قرار مي گيرد مگر اينكه غير مستقيم باشد.

نمايندگي روزنامه در شهرستان ها: روزنامه هاي بزرگ درشهرستان هاي بزرگ ومراكز استان ها و گاهي در خارج از كشور دفاتري دارند كه اخبار و گزارش هايي براي روزنامه ارسال مي كنند.

نيمتاي بالا: نيمه بالاي صفحات روزنامه. نيمه بالا از نيمه پايين مهم تر است.

هرم وارونه: رايج ترين سبك نگارش مطالب روزنامه كه در آن پاراگراف هاي مهم اول نوشته مي شوند و به تدريج از اهميت مطلب كاسته مي شود.

منبع : سايت  صفر بيست

پ. ن . : مي دانم ، بيشتر مدخلها " سوخته " بودند اما بگذاريد پاي آن چند مدخلي که هنوز " داغ" بودند!