ساختارشكني آلن
ووديآلن در سنين پيري، همچنان خلاق و پوياست. پس از «امتياز نهايي»، آلن براي تماشاي يك فيلم فوقالعاده ديگر زياد منتظرمان نگذاشت.
«ويكي، كريستينا بارسلونا» نشان ميدهد كه استاد هنوز ذهن فعالي دارد. كافي است اين فيلم را با آخرين ساختههاي مثلا رابرت آلتمن يا حتي برگمان، فيلمساز محبوب آلن، مقايسه كنيم تا ببينيم او چگونه در اين سن و سال، هنوز، هم ويژگيهاي برجسته خود را حفظ كرده است و هم از تغييرات استقبال كرده. مثلا طنز گزنده و بهشدت تلخ آلن در «ويكي، كريستينا بارسلونا» حضوري قابل توجه دارد.
از سوي ديگر تصويري كه او از عشق ارائه ميدهد با آن فاصلهگيري روشنفكرانه برخي فيلمهاي دهه هشتادش فاصله دارد. او هنوز هم فيلمنامهنويس درجه يكي است و حالا خوب ميداند كه در دل شبكهاي از روابط چگونه حق را بين همه كاراكترها تقسيم كند و چگونه فرازونشيبها و حتي كاراكترها را «دربياورد» و البته كارگردان فوقالعادهاي است كه ميداند چگونه از خاوير باردم تصوير مرد مطلوب را ارائه دهد.
«ويكي، كريستينا بارسلونا» نشان ميدهد كه استاد هنوز ذهن فعالي دارد. كافي است اين فيلم را با آخرين ساختههاي مثلا رابرت آلتمن يا حتي برگمان، فيلمساز محبوب آلن، مقايسه كنيم تا ببينيم او چگونه در اين سن و سال، هنوز، هم ويژگيهاي برجسته خود را حفظ كرده است و هم از تغييرات استقبال كرده. مثلا طنز گزنده و بهشدت تلخ آلن در «ويكي، كريستينا بارسلونا» حضوري قابل توجه دارد.
در تعريف داستان، استفاده از گفتار متن و ايجاد پيچهاي غافلگيركننده در روايت و شكستن عادتهاي ذهني تماشاگر، آلن همچنان فيلمسازي تازهنفس و خلاق بهشمار ميآيد، حتي اگر 73سال سن داشته باشد. اينكه او با سابقه درخشانش، همچنان اهل خطر كردن است، هيجانبرانگيز است چون «ويكي، كريستينا...» به راحتي ميتوانست فيلم ناموفقي باشد (كافي است تركيب بازيگران را كمي تغيير دهيد و مثلا جاي خاوير باردم شخص ديگري را بگذاريد، آن وقت قطعا فيلم به اندازه الان متقاعدكننده از كار درنميآمد).
وودي آلن همچنان مقام بزرگترين كارگردان زنده سينما را حفظ ميكند و اين زنده بودن فقط فيزيكي نيست. برخلاف بسياري از فيلمسازان بزرگي كه بعضيهايشان از آلن هم شاصخصتر بودند، از آخرين ساخته خوب او نهتنها زمان زيادي نميگذرد بلكه معمولا آخرين فيلم خوبش، واپسين كاري است كه كارگرداني كرده.
ميتوانست اين يكي هم فيلمي باشد مثل خيلي فيلمهاي ديگر كه در آن كارگردان از ديدن مناظر چشمنواز، ذوقزده شده و بيخيال روايت و داستان و كاراكترها صرفا دنبال كارتپستال گرفتن ميرود. زيبايي بصري «ويكي...» قطعا از جذابيتهاي شهر بارسلونا هم نشأت گرفته ولي از سويي قبلا هم در اين شهر فيلم ساخته شده و در هيچ كدام چنين جلوه باشكوهي از زيبايي مشاهده نشده و از سوي ديگر مثل هر فيلم خوب ديگري در «ويكي...» اين لوكيشنها، فضا و حالوهوايي ميسازند در خدمت اثر و نه برعكس.
وودي آلن همچنان مقام بزرگترين كارگردان زنده سينما را حفظ ميكند و اين زنده بودن فقط فيزيكي نيست. برخلاف بسياري از فيلمسازان بزرگي كه بعضيهايشان از آلن هم شاصخصتر بودند، از آخرين ساخته خوب او نهتنها زمان زيادي نميگذرد بلكه معمولا آخرين فيلم خوبش، واپسين كاري است كه كارگرداني كرده.
منبع : همشهری
تنظیم برای تبیان : مسعود عجمی