جراحت، سريالي نامناسب براي  ماه مبارك رمضان

 بسياري از منتقدان سينما و تلويزيون و مخاطبان رسانه ملي بر اين اعتقاد هستند كه سريال 'جراحت' كه در شب هاي ماه مبارك رمضان از شبكه سه به روي آنتن مي‌رود، سنخيتي با اين ماه پر از رحمت و بركت ندارد. 

مجموعه تلويزيوني 'جراحت' به تهيه كنندگي محمدرضا شفيعي، كارگرداني محمدمهدي عسگرپور و نويسندگي سعيد نعمت الله سريال مناسبتي شبكه سه سيما در ماه مبارك رمضان است كه هر شب ساعت 20 و 30 دقيقه به روي آنتن مي رود.

در اين مجموعه بازيگراني چون امين تارخ، ثريا قاسمي، علي عمراني، آتنه فقيه نصيري، مهوش صبركن، محمد عمراني و رامين راستاد به ايفاي نقش پرداختند.

محور اصلي داستان مجموعه 'جراحت'، اكرم و اميرحافظ دختر عمو و پسر عمويي هستند كه چهار سال از محرم شدن آنها مي گذرد و بالاخره والدين شان تصميم گرفتند كه مراسم عروسي را برگزار كرده و آنها را به خانه خود بفرستند. پس از انجام آزمايش خون، مشخص مي شود كه اكرم باردار است و نتايج آزمايش هم نشان مي دهد كه اين دو مشكل ژنتيك دارند و نبايد بچه دار شوند.

اين موضوع مشكلات و درگيري هاي كلامي ميان فرزندان با خانواده و بالعكس را به وجود مي آورد البته داستانك هاي فرعي به موازات داستان اصلي اتفاق مي افتد و سريال را به پيش مي برد.

عواملي كه در ساخت اين مجموعه همكاري داشتند از نويسنده، كارگردان، تهيه كننده و بازيگران گرفته تا آهنگساز و تدوين و ساير عوامل حرفه اي بوده و مجموعه اي جذاب از كار درآمده و انگيزه لازم براي دنبال كردن ادامه داستان را براي مخاطب ايجاد كرده است. ضمن اينكه تاكنون 'جراحت' توانسته از ميان سريال هاي ماه رمضاني بيشترين مخاطبان را به خود اختصاص دهد.

اما نكته اي كه نبايد فراموش كرد اين است كه 'جراحت' سريالي مناسب براي پخش در ماه مبارك رمضان نيست. چرا كه مردم در اين ماه با پر از بركت و رحمت نياز به آرامش براي انجام عبادات دارند و نشان دادن تصاويري چون خشونت، درگيري هاي كلامي و فيزيكي، خودكشي، قتل، عدم رعايت حرمت بزرگتر توسط كوچكترها، مرگ و همچنين عدم برخورداري بزرگتر خانواده (مادربزرگ) از جايگاه واقعي خود، مناسب نيست.

همچنين به گفته پيامبر اسلام (ص) در اين ماه درهاي آسمان و بهشت گشوده و درهاي جهنم بسته مي شود و عبادت در يكي از شب هاي آن (شب قدر) بهتر از عبادت هزار ماه است. پس به نظر مي رسد سريال هاي ماه مبارك رمضان بايد به گونه اي باشد كه فضاي معنوي و روحاني را براي هر چه نزديك تر شدن مخاطبان به درگاه خداوند فراهم آورند.

كارشناسان و منتقدان سينما و تلويزيون نيز بر اين باورند كه اين سريال با تمام نقاط قوت خود بايد در زماني ديگر به جز ماه رمضان از تلويزيون پخش شود.

** جراحت پيامي براي ماه مبارك رمضان بينندگان ندارد

'عليرضا سربخش' منتقد سينما و تلويزيون در مورد صحنه هاي خشونت، داد و فرياد، درگيري و نزاع زوج جوان مجموعه 'جراحت'، به خبرنگار فرهنگي ايرنا، گفت: خانواده هايي كه در اين سريال به تصوير كشيده شده است با خانواده از منظر اسلام كاملا در تعارض است.

وي با اشاره به موضوع طلاق تازه عروس و داماد افزود: اين گره ها خيلي محكم نيست و به راحتي قابل حل است و آنقدر اين گره ها را كش مي دهند كه اين درگيري هاي طولاني جلوه مي كند. در حالي كه از همان ابتدا به جاي پيش كشيدن مساله طلاق، مي توانستند تدابير ديگري را بيانديشند. ضمن اينكه مادر اميرحافظ با بازي آتنه فقيه نصيري گذشته را فراموش كرده و صرفا به خاطر اين مساله اين همه درگيري در خانواده ايجاد مي كند.

اين منتقد با اعلام اينكه سريال 'جراحت' پيامي براي ماه مبارك رمضان بينندگان ندارد، ادامه داد: هدف از پخش سريال هاي رمضاني اين است كه فضاي روحاني و معنوي اين ماه مبارك را براي مردم بيشتر كنند. اين در حالي است كه غير از خشونت و نااميدي چيز ديگري براي مردم ندارد.

به گفته سربخش، وقتي بيننده خسته از سر كار به منزل برمي گردد، دوست دارد بعد از افطار سريالي تماشا كند كه به او آرامش و اميد داده و ساعات خوشي را هديه كند.

وي همچنين با اشاره به اينكه اين سريال محتواي نازلي را به مخاطب ارائه مي دهند، خاطر نشان كرد: بزرگترها در اين سريال از جايگاه مشخصي برخوردار نيستند و نقش پادرمياني كه افراد مسن تر و ريش سفيدها مي توانند داشته باشند، در اين سريال نمي بينيم. بنابراين با توجه به هزينه هاي سنگيني كه صدا و سيما براي ساخت اين سريال متحمل شده، بايد ضمن سنخيت با اين ماه، از محتواي بالايي برخوردار باشد.

** صدا و سيما به ژانر وحشت روي آورده است

حجت الاسلام 'علي جعفري' استاد دانشگاه امام صادق (ع) نيز با اشاره به اينكه سريال هاي ماه مبارك رمضان به جاي اينكه آرامش بخش، لطيف و معنوي باشند، خشونت و برخوردهاي كلامي و فيزيكي ميان اعضاي خانواده را به مخاطب ارائه مي دهند، به خبرنگار فرهنگي ايرنا گفت: مدتي است صدا و سيما به ژانر وحشت روي آورده است.

وي با بيان اينكه اگر صدا و سيما به اين رويه ادامه دهد خود به يكي از آسيب هاي اجتماعي بدل مي شود، افزود: مديران صدا و سيما در انتخاب موضوع و توليد سريال ها بايد بيشتر از اين دقت كنند چرا كه در غير اينصورت نه تنها قادر به كنترل آسيب هاي اجتماعي نيستند بلكه خود به يك آسيب تبديل مي شوند.

اين استاد دانشگاه در ادامه يادآور شد: سياست گذاران رسانه ملي متوجه نيستند كه حداقل اين سريال با شرايط و فضاي ماه مبارك رمضان تجانسي ندارد. كارنامه سازمان در ماه مبارك رمضان سالهاي قبل كارنامه بدي نبوده، اما وضعيت امسال به گونه اي است كه نمره خوبي به آن تعلق نمي گيرد.

جعفري خاطر نشان كرد: مردم در ماه رمضان با شيريني افطار مي كنند و مجموعه 'جراحت' افطار مردم را تلخ مي كند. اين مجموعه به لحاظ فني سريال خوبي است اما مناسب پخش در اين ماه مبارك نيست.

** جراحت در انتقال پيام خود موفق نبوده است

'احمد قيومي' رييس اداره آموزش و پرورش منطقه 9 تهران در گفت و گو با خبرنگار فرهنگي ايرنا گفت: مجموعه 'جراحت' در انتقال پيام خود كه همان خطرناك بودن محرميت ميان دختران و پسران جوان است، موفق نيست.

وي با اشاره به اينكه هم اكنون بسياري از دختران و پسران جوان بدون عقد رسمي، چندين سال با هم ارتباط دارند، افزود: اين امر موجب بروز مشكلاتي مي شود و فكر مي كنم كه پيام اين مجموعه هم نشان دادن آن مشكلات است اما در نحوه انتقال پيام خود به گونه اي عمل كرده كه آن را تحت الشعاع قرار داده است.

رييس اداره آموزش و پرورش منطقه 9 تهران در ادامه اظهار داشت: مسائلي چون از بين رفتن حريم ها، مشكلات خانوادگي، خشونت، قتل و برخوردهاي كلامي و فيزيكي كه در اين سريال وجود دارد موجب شده كه هيچ موفقيتي در انتقال پيام خود نداشته باشد.

قيومي با بيان اينكه اين سريال مناسب پخش در ماه مبارك رمضان نيست، يادآور شد: معمولا در ميان فرزندان خانواده هاي مذهبي اين جور مسائل در اين سطح (بارداري دختر) وجود ندارد بنابراين ضرورتي نداشت كه اين آقا پسر و دختر خانم، ظاهري كاملا موجه و اسلامي داشته باشند.

وي خاطر نشان كرد: اين اشكال متعلق به خانواده هايي است كه تيپ ظاهري و آموزه هاي خانوادگي شان با خانواده هاي متدين و اسلامي كاملا متفاوت است و چيزي كه اين فيلم نشان داده يك استثنا است و چرا اين به تصوير كشيده شده و هدف گذاري چه بوده، مشخص نيست.

رييس اداره آموزش و پرورش منطقه 9 تهران اضافه كرد: اگر روابط ميان دختر و پسر به درستي ترسيم مي شد مي توانست يك هشداري به جوانان باشد اما هم اكنون اين مجموعه از مسير اصلي خود خارج شده و 100 پيام منفي ديگر را هم منتقل مي دهد كه در مجموع برآيند خوبي نيست.

قيومي به سريال 'صاحبدلان' اشاره كرد و گفت: سريال 'صاحبدلان' كه ماه مبارك رمضان سال هاي پيش پخش شد و بحث قرائت قرآن را مطرح مي كرد، مردم را به فضاي معنوي و انس با قرآن و دوري از زشتي ها مي آورد. در حالي كه سريال 'جراحت' سريال مناسبتي ماه پرخير و بركت رمضان نيست.

** ماه رمضان بهترين فرصت براي آموزش آموزه هاي ديني است

'اميدعلي مسعودي' عضو هيات علمي دانشگاه سوره و علامه طباطبايي نيز به خبرنگار فرهنگي ايرنا گفت: در ماه مبارك رمضان به خصوص بعد از اذان فرصتي براي عبادت، نيايش، خودسازي و بهره بردن از اين ماه است. برنامه تلويزيون هاي كشورهاي اسلامي معمولا مفرح و آرامش بخش است كه شامل پرداختن به ادبيات قرآني، پخش قرائت قرآن و تواشيح و غيره مي شود. ضمن اينكه سريال هاي سنتي پخش مي كند كه به ترويج آداب و رسوم خودشان مي پردازند.

وي ضمن تشكر از زحمات صدا و سيما و نگرش آنها به موضوعات اسلامي، افزود: اما يكي از ايرادات برنامه هاي رسانه ملي اين است كه از سنت ها دور شده و به سمت مدرنيته مي روند. موضوع اصلي سريال 'جراحت' مشكل ژنتيكي است كه مانع ازدواج دخترعمو و پسرعمو شده است كه اين مساله را علم پزشكي ثابت كرده است.

اين استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: اين در حالي است كه ما در سنت خودمان بارها و بارها ديديم دخترعمو و پسرعموهايي ازدواج كردند و هيچ مشكلي براي نسل شان پيش نيامده است. كل موضوع فيلم هم يك دستور بهداشتي است.

مسعودي با بيان اينكه موضوع هاي فرعي اين سريال مهمتر از موضوع اصلي است، يادآور شد: سريال 'جراحت' بايد به سوژه هاي فرعي مثل احترام به بزرگترها و رعايت قوانين و مقررات جامعه و خيلي از مسائل ديگر پررنگ تر نگاه مي كرد اما به صورت سطحي به اين موضوع ها پرداخته شده است.

وي خاطر نشان كرد: در اين مجموعه خيلي سريع از صحنه سيلي زدن اميرحافظ به صورت اكرم و عدم اطاعت دو جوان از بزرگترها گذشت كه بايد بيشتر مورد توجه قرار مي گرفت. نشان دادن اين تصاوير در جامعه بدآموزي دارد.

به گفته اين استاد دانشگاه، كل فضاي حاكم بر سريال، فضاي غم انگيزي است و نمايش اين گونه فيلم ها بعد از اذان مغرب، روي اعصاب مخاطب تاثير منفي مي گذارد.

مسعودي معتقد است: سريال هاي ديني و قرآني بايد در ماه مبارك رمضان پخش شود كه با روح عبادت و تقوايي كه مردم در اين ماه دنبال مي كنند، ارتباط داشته باشد. بسياري از آموزه هاي ديني را مي توان در قالب سريال براي خانواده ها و جوانان نشان داد.

وي گفت: موفقيت هاي علمي و كسب جوايز متعدد جوانان مومن و متدين امروز در سطح جهاني، مشكلات اساتيد و دانشجويان، مشكلات بانوان و هجوم فرهنگي شبكه هاي ماهواره اي فارسي زبان، موضوعاتي است كه مي تواند دست مايه فيلمسازان قرار گيرد. ضمن اينكه در ماه مبارك رمضان همه افراد خانواده دور هم جمع هستند و اين بهترين فرصت براي آموزش آموزه هاي ديني است.

اين استاد دانشگاه افزود: مضمون جراحت را مي توان در يك ميزگرد پزشكي بررسي كرد و نيازي نبود كه صدا و سيما هزينه هاي هنگفتي براي ساخت آن اختصاص دهد.

صدا و سيما در ماه رمضان سال هاي گذشته، در توليد و ساخت سريال هاي مناسبتي موفق تر عمل كرده است. به نظر مي رسد مديران شبكه هاي تلويزيوني رسانه ملي بايد در انتخاب سريال هاي ماه مبارك رمضان، توجه بيشتري به تناسب آنها با اين ماه پربركت داشته باشند تا اين سريال ها بتوانند تاثير معنوي و روحاني مطلوبي بر مخاطبان رسانه ملي داشته باشند.

گزارش از: زهرا لطفي زاده

تنظيم براي تبيان : مسعود عجمي