نامه ای برای " عقل سرخ"
اشاره :
گاهی با خودم فکر می کنم آیا "واقعاٌ از جایگاه "واقع گرایانه " ای دنیا را تماشا می کنم؟! یا تنها با خواندن هر داستان یا شعر یا کتابی و یا آشنایی با تفکرات هر نویسنده ای ، چند روزی مثل او اطراف را تحلیل می کنم، و برای آنکه "سوء تحلیل" ( چیزی مثل "سوء تغذیه" تصورش کنید ) نگیرم ، تند تند چند مقاله یا کتاب یا ... به مغزم تزریق می کنم و ازین خوشحالم که برای "یکی دو هفته ی دیگر" دیدگاه " ثابتی" پیدا کرده ام !
اما در این میان چیزی هست که "واقعا" برایم جذاب است یعنی لحظه ای که یک زندگی را با تمام ابعاد متضادش کشف می کنم!
وقتی در اثر نویسنده ای قدیمی ، جدید ترین آراء متفکران قرن حاضر پیدا می شود.
وقتی در میان کتاب یک "لا مذهب" جملاتی توحیدی برق می زند.
وقتی اشعار یک صوفی مثل حرفهای یک فیلسوف پراگماتیست (عمل گرا) در می آید .
و یا وقتی یک نمایش نامه نویس پوچ گرا "عقل سرخ " را یکی از عجایب حیات معنوی می خواند !
در چنین دقایقی است که احساس می کنم باید خیلی دقت کنم !
دقت در شناخت دیدگاه ها ،دقت در خواندن درست و دقت در توجه به سلوک انسانهایی که برای رسیدن به معنایی استوار در زندگی ، رنج " حقیقت جویی" را به آسایش "تقلید کورکورانه" ترجیح داده اند و هرکدام به سهم خودشان راهی را ساختند یا راهی را سپری کردند.
آنچه برایم مهم می شود این نیست که باز سعی کنم از سلوکشان تقلید کنم بلکه تنها حسن خارق العاده ی این کشف ها و شناخت ها چیزی مثل این جمله است:
- "اگر حتی در قعر بی ایمانی برای انسان امکان تشخیص معنویت هست ، چرا برای من در مرز ایمان امکان صعود به " مقام عقل" نباشد؟ باید چگونه حرکت کنم؟"
نامه " اوژن یونسکو برای عقل سرخ " را تقدیم به کسانی می کنیم که بر این باورند :
- انسان تشنگی جاودان جانش را تنها با جرعه های گوارای جستجوی صادقانه ی حقیقت می تواند التیام بخشد ، هرچند گاهی به قول حضرت امیر (ع) این جرعه ها در جام منافق باشد. [ سخن حكیمانه هرجا بود دریافت كن ؛ زیرا حكمت در سینه منافق است و بدین سو و آن سو مى چرخد تا از آن به درآید و خود را به یارانش در سینه مؤ من برساند.]
نامه ای برای "عقل سرخ" :
( این نامه را اوژن یونسکو به هانری کربن برای تشکر از ارسال یک نسخه از کتاب "عقل سرخ" سهروردی نوشته است.)
- پاریس ، اول ژوئیه ۱۹۷۶
- آقا و دوست عزیز
- من با اعجاب تمام « عقل سرخ » را خواندم. شما یكی از بزرگترین و اعجاب انگیزترین متن های حیات معنوی را به غرب شناسانده اید . بدون تردید شما آن متن را در خاطره خود ایرانیان نیز زنده كرده اید . متن ، مشكل است و نمی توان آن را وقت و بی وقت خواند . باید منتظر لحظه ای ماند كه دل یاری كند . اما وقتی راه گم می كنم یادداشت ها و توضیحات شما بار دیگر مرا به جاده هدایت می كنند.در واقع شاید تا پایان زندگیم نیازمند خواندن نوشته دیگر نباشم. این اثر را خواهم خواند و باز هم خواهم خواند.
- صمیمانه از شما متشكرم، ارادتمند شما
- اوژن یونسكو
توضیح :
۱- اوژن یونسکو (۱۹۹۴- ۱۹۰۹) نمایشنامهنویس و نویسنده فرانسوی رومانیایی الاصل ، عضو فرهنگستان فرانسه بوده و بارزترین نماینده تئاتر پوچی نامیده می شود. مشهورترین نمایشنامه یونسکو ، كرگدن نام دارد که به فارسی نیز ترجمه شدهاست.
۲- هانری کُربَن ( ۱۹۷۹- ۱۹۰۳) فیلسوف و ایران شناس فرانسوی و استاد دانشگاه سوربن پاریس بوده است. او آثار شیخ شهاب الدین سهرودی را به فرانسه ترجمه كرده است.
۳- شهاب الدین سهروردی( ۵۸۷-۵۴۹ ق)، فیلسوف ایرانی است كه حكمت اشراق در آثار و روش فلسفی او به كمال رسیده و به همین جهت به «شیخ اشراق» ملقب می باشد.سهروردی كتابی به نام«عقل سرخ» نوشته است. از نظر قدما، رنگ سرخ تركیبی از سیاه و سفید است. سهروردی وقتی از عقل سرخ بحث می كند یعنی عقلی كه در انسان وجود دارد. عقل انسان بر حسب ذات، سفید و نورانی است اما بدن او تاریكخانه و ظلمت است. پس عقل سفید و شفاف و ذاتاً نورانی وقتی در این ظلمت قرار می گیرد، سرخ می شود. پس منظور از عقل سرخ ، عقل آدمی است.
تهیه شده در بخش ادبیات تبیان - مریم امامی