MEMRI، ماشین تبلیغاتی اسرائیل

موسسه‌ی تحقیقات رسانه‌ای خاورمیانه (MEMRI) روزانه ترجمه‌ انگلیسی همه فیلم‌ها و رسانه‌های عربی، ایرانی و تركی را فراهم می‌آورد. این موسسه همچنین تحلیل‌های دست اول فرهنگی، سیاسی و مذهبی خاورمیانه را تهیه می‌نماید.

MEMRI روزانه اخبار خود را، همراه با مدیران سیاسی و فرهنگی‌اش، به خروجی‌های خبری ایالات متحده و اروپا ارسال می‌كند.

لازم به ذكر است كه همه‌ اینها رایگان هستند. از این‌رو روزنامه‌نگاران، سردبیران و تحلیل‌گران بسیاری آن را تحفه‌ الهی می‌پندارند.

اما به گفته كارشناسان، MEMRI عملیات تبلیغاتی خطرناك و بسیار پیچیده‌ای است كه نفرت و اطلاعات غلط را به طور گسترده منتشر می‌كند.

به نوشته موعود به نقل از این‌فوكس پروفسور نورمن جی. فینكلشتاین، محققی معروف در زمینه مطالعات اسرائیل - فلسطین در گفت گو با روزنامه این فوكس گفت "آنها از همان تكنیك تبلیغاتی استفاده می‌كنند كه نازی‌ها به كار می‌بردند. آنها اطلاعات سلیقه‌ای را از متن بیرون می‌كشند تا به كسانی كه علاقه‌ای به آنها ندارند آسیب شخصی یا سیاسی برسانند".

به عنوان مثال مسئله‌ پروفسور حلیم بركه، رمان نویس و محقق مرتبط با مركز مطالعات معاصر عرب در دانشگاه جرج تاون را در نظر بگیرید. وی در سال 2002 مقاله‌ای را با موضوع صهیونیسم در روزنامه الحیات لندن منتشر نمود، اما گفت MEMRI آنچه را كه نوشته بود در موارد خاص، به صورت انتخابی منتشر كرد.

بركه اظهار داشت "من می‌دانم چطور میان یهودیت و صهیونیسم تفاوت قائل شوم، اما آنها مقاله‌ام را تحریف كردند. بخش‌های خاص را باقی گذاشتند و سعی كردند آن را ضد یهود جلوه دهند".

اندكی بعد، كمپس واچ (Campus Watch)، ابتكار ضد اسلام بدنام به نام دنیل پایپس، با ترجمه‌ آن‌ برای لكه‌دار كردن اعتبار دانشگاه جرج تاون بهره‌برداری كرد.

فینكلشتاین، منتقد صریح سیاست‌های اسرائیل و لابی آمریكایی طرفدار اسرائیل، نیز با MEMRI مسئله داشت. او در سال 2006 مصاحبه‌ای در تلویزیون لبنان درباره اینكه هلوكاستِ نازی چطور جهت ساكت كردن منتقدان اسرائیل به كار گرفته می‌شود، انجام داد.

فینكلشتاین پس از آن در وب سایت خود نوشت: "اخیرا MEMRI مصاحبه‌ام را با تلویزیون لبنانی درباره هلوكاست منتشر كرد. خبر MEMRI طوری طراحی شد كه من را منكر هلوكاست نشان دهد".

میل قوی MEMRI به صیانت از اسرائیل از افراد و علایقی نشأت می‌گیرد كه هزینه‌ فعالیت‌های بین‌المللی آن را تأمین و مدیریت می‌كنند.

این مركز در سال 1998 توسط ایگال كارمون (Yigal Carmon)، سرهنگ سابق در وزارت دفاع اسرائیل (شاخه اطلاعاتی) كه پیشتر ریاست یك مركز غیرنظامی در كرانه غربی را نیز برعهده داشت، و همینطور میراو وورمسر (Meyrav Wurmser) اسرائیلی تبار و محافظه‌‌كار تندروی جناح راست پایه‌ریزی شد.

میراو همسر دیوید وورمسر است كه زمانی محقق موسسه ‌آمریكن اینترپرایز، و سپس صاحب‌ منصبی در وزارت كشور تحت نظر جان بولتون بود.

هردوی این افراد در نوشتن كتاب "یك شكست تمیز: استراتژی جدید برای امنیت منطقه" (A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm) ، كه سند اصلی 1996 بود و حامی قطع مذاكرات با فلسطینی‌ها و جنگ دائمی با اعراب جهان به شمار می‌رفت، شركت داشتند.

آنها همچنین با داگلاس فیث، الیوت آبرامز، ریچارد پرل و سایر ایده ئولوگ‌های جناح راست كه داستان ساختگی نقش صدام در یازده سپتامبر را تولید و آرایش دادند، همكاری داشتند.

MEMRI دفاتری در قدس، برلین، لندن، واشنگتون و توكیو دارد، و در سال 2006، كارمون ادعا كرد در عراق نیز صاحب دفتر است.

این موسسه فیلم‌ها و نوشته‌های رسانه‌ها را به زبان‌های انگلیسی، آلمای، عبری، ایتالیایی، فرانسوی، اسپانیایی و ژاپنی ترجمه می‌كند.

مالیات مازاد سال 2004 حكایت از سرمایه‌گذاری دو تا سه میلیون دلاری آمریكا در این سازمان دارد كه بیشتر آن از جانب خیرین و موسسات محافظه‌كار تأمین می‌شود. در عین حال كسانی كه بیشتر تحقیق كرده‌اند به مبالغ بیشتری معتقدند.

علاوه بر كارمون، شمار بسیاری از كاركنان MEMRI از متخصصان سابق وزارت اطلاعات اسرائیل هستند. احتمالا  میان این موسسه و  تشكیلات اطلاعاتی فعلی اسرائیل ارتباطی وجود دارد.

بر مبنای مقاله‌ای كه در سال 2005 در روزنامه اسرائیلی هاآرتص منتشر شد، نیروهای دفاعی اسرائیل مسائل ساختگی را در رسانه‌های عربی ایجاد می‌كنند، كه سازمان مذكور پس از ترجمه، آنها را به خورد روزنامه‌نگاران اسرائیلی می‌‌دهد.

چند درصد از فعالیت‌های MEMRI در امتداد اعمال وزارت دفاع اسرائیل است؟

سوالی كه درنتیجه‌ی مقاله‌ هاآرتص به وجود آمد پروفسور جان كول را برانگیخت تا چنین بنویسد: "چه میزان از آنچه درباره "تروریسم حزب الله"  و  "منابع خبری عربی" می‌دانیم ساخته و پرداخته‌ی كارخانه‌ داستان‌نویس تلاویو است؟ "

برایان ویتاكر، روزنامه‌نگار انگلیسی و سردبیر بخش خاورمیانه روزنامه گاردین، MEMRI را "اساسا ماشین تبلیغاتی" می‌داند.

كن لوینگستون، شهردار لندن، آنها را به "تحریف آشكار" متهم می‌نماید، و افسر سابق سازمان اطلاعات آمریكا، وینس كانیسترارو، نوشته است "آنها مشی گزینشی دارند و بخاطر دیدگاه سیاسی خود، كه راست‌گرایی افراطی لیكود است، به عنوان تبلیغات‌چی فعالیت می‌كنند".

نورمن فینكلشتاین، با همان صراحت خاصش نوشت: "MEMRI ارتش اصلی تبلیغات اسرائیلی است و با آنكه رسانه‌ اصلی منابع خبری جهان عرب می‌باشد، به همان اندازه قابل اعتماد است كه اطلاعات ژولیوس استرچر (سیاستمدار نازی) از دنیای یهود قابل اعتماد بود".

كول در ایمیلی به روزنامه فوكس MEMRI را "سازمان تبلیغاتی راست- صهیونیست توصیف كرد كه با مشی گزینشی خود در ترجمه، تبلیغات نامعلومی انجام می‌دهد".

در واقع MEMRI دنیای عرب را بدخواه و بی‌مغز جلوه می‌دهد كه تقریبا به طور كامل از بنیادگرایان متعصب و دمدمی مزاج ساخته شده.

هر ماجرایی كه بتواند مردم خاورمیانه را دیوانه، منفور یا اهریمنی نشان دهد ترجمه می‌شود؛ هرآنچه آنها را مطلع، با استعداد و ستودنی نشان می‌دهد مورد چشم‌پوشی قرار می‌گیرد.

MEMRIمی‌گوید اصلاح‌طلبان ‌‌عرب زبان را تحت پوشش خبری قرار می‌دهد، اما شاهدان ریزبین نشان می‌دهند به ندرت كسانی كه اسلام و فرهنگ عرب را جذاب نشان‌ می‌دهند پوشش خبری داده می‌شوند و مسائل مربوط به رنج و محنت فلسطینیان، معاندان اسرائیلی، اسلامگرایان میانه‌رو، مسیحیان دولت‌های عربی یا جنبش عاری از خشونت مخالف دیوار حائل در سرزمین‌های اشغالی در لیست اخبار آن جای نمی‌گیرد.

این‌فوكس از كارمون پرسید چرا MEMRI اخبار بیشتری درباره وقایع داخلی اسرائیل گزارش نمی‌دهد. كارمون گفت: "هشتاد درصد این اخبار به زبان انگلیسی موجودند". پرسیدیم پس چرا هر از چند هفته تعدادی از آن اخبار را نمی‌خرید و منتشر نمی‌كنید تا تصویر موزون‌تری از خاورمیانه نشان دهید. او در جواب گفت: "احتمالا این كار قانونی نخواهد بود".

در اینجا موضوع كپی رایت، مالكیت و قدرت به میان آمد. از او پرسیدیم چرا MEMRI همه‌ی اخباری را كه ترجمه می‌كند كپی رایت می‌كند، درحالیكه اكثر آنها را نویسندگان عرب نوشته‌اند. كارمون جواب داد: "البته كه كپی رایت می‌كنیم. وقتی خبری را از زبانی به زبان دیگر ترجمه می‌كنیم دیگر مال ماست، چون كار ما بوده است".

برای اطمینان از صحت این نظریه با نیویورك تایمز ارتباط برقرار نمودیم. یكی از كارمندان بخش حق تالیف كه نخواست نامش ذكر شود گفت: "اگر خبری از تایمز را ترجمه كنید، آن خبر همچنان متعلق به ماست چون ما آن را تولید كرده‌ایم".

زمانی كه بر سر ترجمه‌ یك عبارت و حتی یك كلمه جنگ و صلح درمی‌گیرد، ریزترین نكات هم اهمیت می‌یابند.

اما آیا می‌توان به مترجم اعتماد كرد؟

طبق اظهار نظر منتقدان تا زمانی كه MEMRI ترجمه‌ اخبار عبری مربوط به شكنجه‌ی فلسطینیان در زندان‌های اسرائیل، تبعید اجباری ایلان پیپ و عزمی بشارة، و ترفیع اویگدور لیبرمن نئو‌فاشیست به سمت نخست‌وزیری اسرائیل را آغاز نكند، اخبار خاورمیانه را به صورت واقعی پوشش نمی‌دهد.

فینكلشتاین گفت: "من گمان می‌كنم بهتر است فرض كنیم هرآنچه MEMRI از اخبار خاورمیانه ترجمه‌ می‌كند غیرقابل اطمینان است".

لارنس سوایم

ف. شفیعی

منبع: موعود