چمران مرد بي ادعا

من‏المؤمنين‏رجال‏صدقوا ما عاهدوا الله عليه فمنهم من قضي‏نحبه و منهم من ينتظر و مابدلوا تبديلا.

«قرآن کريم- الاحزاب آيه23»

31 خرداد ماه سالروز شهادت بزرگمرد تاريخ انقلاب اسلامي شهيد مصطفي چمران است. دکتر چمران در تاريخ انقلاب اسلامي به عنوان الگو و نمونه ايمان و اعتقاد واقعي، پاکي نفس، فداکاري و مظلوميت شناخته مي شود و به حق هم شايسته اين القاب است.

شناخت شخصيت بزرگ دکتر چمران در قالب الفاظ و عبارات نمي گنجد همچنان که بحث و بررسي و تحقيق بر افکار اين بزرگ مرد نيز تنها خوشه چيني از درخت تنومند اعتقاد و علم و دانش اوست.

ابعاد مختلف شخصيتي دکتر چمران که به تعبيري تلاقي سردي و گرمي، آب و آتش، و اشک و آهن است حاصل جمعي از اضداد را تشکيل داده است. مهر و محبت او با دوستان و عزيزان و يتيمان در کنار روحيه سر سخت و دشمن شکن و هراس انگيز وي در دل دشمنان دين و ميهن، اشک و آه و عرفان وي در کنار منطق و علم و دانش بشري همه و همه نشان از خود سازي و خود شناسي والاي اين بزرگمرد تاريخ است.

امام خميني در پيام خود به مناسبت شهادت اين مرد بزرگ مي فرمايد:

چمران عزيز با عقيده پاک خالص غيروابسته به دستجات و گروه‏هاي سياسي، و عقيده به هدف بزرگ الهي، جهاد را در راه آن از آغاز زندگي شروع و به آن ختم کرد. او در حيات، با نور معرفت و پيوستگي به خدا قدم نهاد و در راه آن به جهاد برخاست و جان خود را نثار کرد. او با سرافرازي زيست، و با سرافرازي شهيد شد و به حق رسيد.

امام خميني هنرمندي شهيد چمران را در پاکي نفس او از هواهاي نفساني و شهرت پرستي و قدرت طلبي مي داند و مي فرمايد:

هنر آن است که بي‏هياهوهاي سياسي، و «خودنمايي»هاي شيطاني، براي خدا به جهاد برخيزد و خود را فداي هدف کند نه هوي، و اين هنر مردان خداست. او در پيشگاه خداي بزرگ با آبرو رفت. روانش شاد و يادش بخير. و اما ما مي‏توانيم چنين هنري داشته باشيم، با خداست که دستمان را بگيرد و از ظلمات جهالت و نفسانيت برهاند.

در واقع نقطه پرش شهيد چمران از دنياي انسان زميني به رشد و تعالي در محضر حضرت حق همين عدم وابستگي به نفسانيات و خود نمايي هاي شيطاني است که ممکن است گريبان گير هرکسي که در مسند قدرت قرار مي گيرد، شود و اين رازي است که وي را از يک فيزيکدان برجسته به مبارزي بي ادعا در راه هدف متعالي خود که همانا کسب رضاي الهي بود تبديل نمود و نمونه اين امر را در اين سخن مي توان به خوبي ديد.

"خدايا از تو مي خواهم که طبع ما را آنقدر بلند کني که در برابر هيچ چيز جز خدا تسليم نشويم. دنيا ما را نفريبد، خودخواهي ما را کور نکند. سياهي گناه و فساد و تهمت و دروغ و غيبت، قلب هاي ما را تيره و تار ننمايد. خدايا! به ما آنقدر ظرفيت ده که در برابر پيروزي ها سرمست و مغرور نشويم. خدايا به من آنقدر توان ده که کوچکي و بيچارگي خويش را فراموش نکنم و در برابرعظمت تو خود را نبينم."

افکار متعالي شهيد مانع از غرق شدن وي در موضوعات و درگيريهاي سطحي مي گرديد و همين امر باعث مي شد وي همانطور که به عنوان يک نيروي ملي و مذهبي مورد تاييد همه نيروهاي سياسي کشور قرار گيرد. او فارغ از نظرات ديگران در موافقت يا مخالفت با وي، آنچه را که مورد رضايت حق مي دانست و بر اساس تکليف، عقلانيت بر وي حکم مي نمود به انجام مي رساند و همين علت نيز مانع وابستگي او به احزاب و گروهها ميشد.

 او خود سازنده فکر و انديشه بود نه دنبال کننده ديگران و اين توانايي را تنها به دليل گسستن از دنيا و انسان ها و پيوستن به حق و حقيقت کسب نموده بود و در برابر احساس نياز اين چنين پاسخ مي داد:

"من اينقدر احساس بي نيازي مي کنم که در زير شديدترين حملات هم از کسي تقاضاي کمک نمي کنم، حتي فرياد بر نمي آورم حتي آه نمي کشم در دنياي فقر آنقدر پيش مي روم که به غناي مطلق برسم."

و اين روح بزرگ انچنان وسعت مي يابد که مستحق پرواز به سوي حق مي گردد و به راستي چه پرگشودني که با مرگ خود امواج خروشاني را در دل دوستان خود به وجود آورد که تا ابد در سينه ها منتقل خواهد شد. خدايش غريق رحمت کند.

مجيد رضاخاني

تنظيم براي تبيان: بخش هنر مردان خدا