اول نقاش بوده یا نقاشی؟
توحید مفضل 23
خدا شناسی در كلاس امام صادق علیه السلام
اشاره:
... پایان روز بود و مفضل در "روضه"، میان قبر و منبر رسول خدا نشسته بود. "ابن ابی العوجاء" و دوستش مشغول گفتگو بودند و مفضل حرفهای آنان را میشنید تا آنكه صحبت آنان به اینجا رسید كه ابن ابی العوجاء گفت: هیچ پردازش، تدبیر و تقدیری نبوده و آفرینش، صانع و تدبیرگری ندارد، بلكه همه چیز خود به خود و بدون تدبیرِ مدبری پدید آمده و دنیا همیشه چنین بوده و چنین خواهد بود. مفضل سخت از این سخن برآشفت ولی توان مقابلهی علمی با آن را نداشت و همین باعث شد تا به سراغ امام صادق -كه سلام و درود خدا برو باد- برود...
در 22شماره پیش، كلام دلنشین امام را در عجایت خلقت و تدبیر آفریدگار آن، نوش كردید و اكنون ادامه بحث را پذیرا باشید. برای اطلاع از موضوع بحث و فرایند آن حتماً سری به مقالات پیشین این مجموعه بزنید!
ناهمگونى شكلهاى مردم و همگونى وحوش و پرندگان
نیك بنگر و درس عبرت بگیر كه چرا مردم شبیه یكدیگر نیستند ولى حیوانات و پرندگان و دیگر جانداران چون یكدیگرند. اگر به یك گله آهوان بنگرى چنان با یكدیگر همانندند كه نمیتوان یكى را از دیگرى باز شناخت. اما مردم را ناهمگون میبینى چنانكه بسختى میتوان دو كس را كه در یك ویژگى همانندند یافت؛ زیرا مردم به خاطر معاملاتى كه در میانشان جریان دارد یكدیگر را با ویژگیهایى بشناسند. ولى حیوانات در میانشان معاملاتى چنین وجود ندارد تا نیاز به اینگونه شناختنى باشد. همانندى پرندگان و هم حیوانات به زیانشان نیست ولى در انسان چنین نمیباشد، اگر دو انسان دوقلو به یكدیگر شدیدا شبیه باشند مردم در معامله با آنان در رنج و دشوارى میافتند تا جایى كه به جاى یكى به دیگرى داده میشود و یا به جاى یكى دیگرى مجازات میگردد. این مشكل گاه در همانندى اشیا اتفاق میافتد چه رسد به همانندى خود انسانها. چه كسى با این امور دقیق و ظریف كه به ذهن احدى خطور نمیكند بر بندگانش لطف و عنایت میكند جز آنكه رحمتش همه چیز را در بر گرفته است؟
اگر كسى بگوید این صورت انسان كه بر روى دیوار است خود به خود به وجود آمده و كسى آن را نساخته سخنش را باور میكنى؟ هرگز! بلكه او را به استهزا میگیرى. چگونه است كه این امر را درباره یك صورت جامد و بیجان (بر دیوار) انكار میكنى و درباره خود انسان زنده با شعور و سخنگو میپذیرى؟
تنظیم برای تبیان: گروه دین و اندیشه - حسین عسگری