شعارهاى امام حسين(عليه‌السلام)

از مدينه تا كربلا

برخى از كلمات حضرت سيدالشهدا (عليه السلام) چه در فاصله مدينه تا كربلا و چه در روز عاشورا، داراى پيام‌هاى مؤثر و ديدگاه‌هاى الهام‏بخش براى جهاد و كرامت است. اين سخنان يا در ضمن خطبه‌‏ها آمده است، يا رجزها و اشعار آن حضرت، و حالت‏ شعارى به خود گرفته ‏است. مى‌‏توان هدف حسينى و انديشه‌‏ها و روحيه‌‏هاى عاشورايى را از آنها دريافت و آن‏ فرازهاى فروزان را شعارهاى نهضت عاشورا دانست. برخى از اين شعارها چنين است:

1- "على الاسلام السلام، اذ بليت الامة براع مثل يزيد" (1)؛ اين را در پاسخ مروان در مدينه فرمود، كه از آن حضرت مى‌‌خواست تا با يزيد بيعت كند.

2- "و الله لو لم يكن ملجا و لا ماوى لما بايعت ‏يزيد بن معاوية‏" (2)؛ در پاسخ برادرش ‏محمد حنفيّه فرمود.

3- "انى لا ارى الموت الا سعادة و الحياة مع الظالمين الا برما" (3)؛ خطاب به يارانش در كربلا .

4- "الناس عبيد الدنيا و الدين لعق على السنتهم يحوطونه مادرت معايشهم فاذا محصوا بالبلاء قل الديانون‏" (4)؛ در مسير رفتن به كربلا در منزلگاه ذى حسم.

5- "الا ترون ان الحق لا يعمل به و ان الباطل لا يتناهى عنه؟ فليرغب المؤمن في لقاء ربه ‏محقا" (5)؛ در كربلا خطاب به اصحاب خويش فرمود.

6- "خط الموت على ولد آدم مخط القلادة على جيد الفتاة‏" (6)؛ از سخنرانى امام‏ حسين (عليه‌السلام) در مكه پيش از خروج به سوى كوفه، در ميان جمعى از خانواده، ياران ‏و شيعيان خويش.

7- "من راى سلطانا جائرا مستحلا لحرام الله، ناكثا عهده مخالفا لسنة رسول الله يعمل‏فى عبادالله بالاثم و العدوان فلم يغير عليه بفعل ولا قول كان حقا على الله ان يدخله ‏مدخله‏" (7)؛ در منزلگاه بيضه، در مسير كوفه، خطاب به سپاه حرّ.

8- "ما الامام، الا العامل بالكتاب و الآخذ بالقسط و الدائن بالحق و الحابس نفسه على ذات‏ الله‏" (8)؛ امام اين صفات امام راستين را در پاسخ به دعوتنامه‌‌هاى كوفيان نوشت و توسط مسلم بن عقيل به كوفه فرستاد.

9- "سامضى و ما بالموت عار على الفتى اذا ما نوى حقا و جاهد مسلما" (9)؛ شعر از ديگرى است، امّا امام حسين ‏عليه السلام آن را در پاسخ به تهديدهاى حرّ، در مسير كوفه خواند.

10- "رضى الله رضانا اهل البيت، نصبر على بلائه و يوفينا اجر الصابرين‏" (10)؛ در خطبه‏ايي كه هنگام خروج از مكه ايراد نمود، خطاب به اصحاب و ياران فرمود.

11- در آستانه ‏خروج (11) از مكه به سوى كوفه فرمود و راه خونين و آميخته به شهادت را ترسيم فرمود.

12- "انما خرجت لطلب الاصلاح فى امة جدى‏" (12)؛ در وصيت‌نامه سيدالشهدا(عليه السلام‏) به ‏برادرش محمد حنفيه آمده است كه قبل از خروج به سوى مدينه نوشت.

13- "لا اعطيكم بيدى اعطاء الذليل و لا اقر اقرار العبيد [لا افر فرار العبيد]" (13)؛ در سخنرانى صبح عاشورا، خطاب به نيروهاى دشمن فرمود، كه خواستار تسليم شدن آن حضرت بودند.

14- "هيهات منا الذلة، يابى الله ذلك لنا و رسوله والمؤمنون..." (14)؛ (در خطاب به سپاه ‏دشمن فرمود، پس از آن كه خود را سر دو راهى ذلت و شهادت محير ديد.)

15- "فهل هو الا الموت؟ فمرحبا به" (15)؛ (در پاسخ عمر سعد، كه نامه‌‏اى به آن حضرت ‏فرستاد و خواستار تسليم شدن بود).

16- "صبرا بنى الكرام، فما الموت الا قنطرة تعبربكم عن البؤس و الضراء الى الجنان‏ الواسعة و النعيم الدائمة‏" (16)؛ (خطاب به ياران فداكار خويش در صبح عاشورا، پس از آن كه تعدادى از اصحابش شهيد شدند).

(كه روز عاشورا هنگام‏ پيكار با (17) سپاه دشمن به عنوان رجز حماسى مى‌‌خواند و شهادت را بر ننگ تسليم، ترجيح مى‌‏داد).

18- "موت فى عز خير من حياة في ذل‏" (18)؛ كه مرگ سرخ، به از زندگى ننگين است.

19- "ان لم يكن لكم دين و كنتم لا تخافون المعاد فكونوا احرارا فى دنياكم" (19)؛ (در آخرين‏ لحظات پيش از شهادت، وقتى شنيد سپاه كوفه به طرف خيمه‏‌هاى حرم او حمله‏ كرده‌‏اند،خطاب به پيروان ابوسفيان چنان فرمود).

20- "هل من ناصر ينصر ذريته الاطهار؟ " (20)، "هل من ذاب يذب عن حرم رسول الله؟ " (21)؛ (وقتى سيدالشهدا(عليه السلام) اين نصرت‌خواهى و استغاثه را بر زبان آورد كه همه ياران و بستگانش شهيد شده بودند).

از مجموعه اين جملات نورانى و حماسى كه شعارهاى امام حسين ‏(عليه السلام) در نهضتش ‏به شمار مى‌‏آيد، تاكيد آن امام، بر مفاهيم و ارزش‌هاى زير به دست مى‌‏آيد: نابودى اسلام در شرايط سلطه يزيدى، حرمت بيعت با كسى چون يزيد، شرافت مرگ سرخ بر زندگى ‏ذلت بار، اندك بودن انسان‌هاى راستين در صحنه امتحان، لزوم شهادت‌طلبى در عصر حاكميت باطل، زينت بودن شهادت براى انسان، تكليف مبارزه با سلطه جور و طغيان، اوصاف پيشواى حق، تسليم و رضا در برابر خواسته خداوند، همراهى شهادت‌طلبان در مبارزات حق‌جويانه، حرمت ذلت‌پذيرى براى آزادگان و فرزانگان مؤمن، پل بودن مرگ‏ براى عبور به بهشت برين، آزادگى و جوانمردى، يارى خواهى از همه و هميشه در راه ‏احقاق حق و ...

بقا و جاودانگى عاشورا، در سايه همين تعليمات و آرمان‌هاست كه در كلام آن حضرت‏ جلوه‌‏گر است و نهضت‌هاى ضد ستم و ضد استبداد، همواره از اين پيام‌ها و درونمايه‌‏ها الهام ‏گرفته‌‏اند.

درس آزادى به دنيا داد رفتار حسين                            بذر همت در جهان افشاند، افكار حسين

گر ندارى دين به عالم، لااقل آزاده باش                       اين كلام نغز مى‌‏باشد ز گفتار حسين

مرگ با عزت ز عيش در مذلت بهتر است                     نغمه‌‌اى مى‌باشد از لعل درّ بار حسين(22)

پي‌نوشت‌ها:

1- موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 284.

2- بحارالانوار، ج 44، ص 329/ اعيان الشيعه، ج 1، ص 588.

3- بحارالانوار، ج 44، ص 381.

4- تحف العقول(چاپ جامعه مدرسين)، ص 245، بحارالانوار، ج 75، ص 117.

5- مناقب،ابن شهر آشوب، ج 4، ص 68.

6- لهوف، ص 53، بحارالانوار، ج 44، ص 366.

7- وقعة الطف،ص 172، موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 361.

8- بحارالانوار، ج 44، ص 334.

9- همان، ص 378.

10- همان، ص 366، اعيان الشيعه، ج 1، ص 539.

11- همان.

12- مناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 89 .

13- مقتل الحسين، مقرم، ص 280.

14- نفس المهموم، ص 131، مقتل خوارزمى، ج 2، ص 7.

15- موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 382.

16- نفس المهموم، ص 135، معانى الاخبار، ص 288.

17- مناقب، ابن شهر آشوب، ج 1، ص 68.

18- بحارالانوار، ج 44، ص 192.

19- همان، ج 45، ص 51.

20- ذريعة النجاة، ص 129.

21- بحار الانوار، ج 45، ص 46.

22- حسين پيشواى انسان‌ها، ص70(شعر از فضل الله صلواتى).