همراه با احکام روزه (8)

در سلسله مطالب همراه با احکام روزه، به بررسی احکام مختلف مربوط به ماه مبارک رمضان می پردازیم. بیشتر مسایل به صورت پرسش و پاسخ طرح می گردد. در این سلسله مباحث درصدد برآمده ایم تا احکامی که مورد اتفاق نظر همه مراجع عظام تقلید است؛ مطرح شود. منتظر سوالها ، نظرها و پیشنهادهای شما هستیم.

* * * * *

پرسش:

سن تکلیف و تقلید از چه زمانی شروع می شود، از اول یا آخر ماه؟ اصولاً انسان در چند سالگی به بلوغ می رسد؟

پاسخ:

در تقلید، سن تکلیف روز و سال و ماه مطرح نیست. مهم آن است که انسان وقتی به حد بلوغ رسید، باید وظائف و اعمال شرعی و دینی خود را براساس فتوای مرجع اعلم انجام دهد؛ یعنی باید در آن مسائل از مرجع تقلیدی تبعیت کند تا به اصطلاح اعمال و رفتار او مستند باشد و حجت شرعی داشته باشد. به متخصصین علوم اسلامی، مرجع تقلید یا مجتهد می گویند که باید از یکی از آنان که اعلم و داناتر است تقلید کرد. بنابراین از زمانی که فردی بالغ می شود باید تقلید کند، خواه بلوغ او در اول سال و ماه شمسی باشد یا در اول سال و ماه قمری یا نیمه سال و ماه و یا در وقت دیگری پیش آید.

علایم بلوغ در پسران چند چیز است: محتلم شدن، روئیدن موی درشت بالای عورت، رسیدن به 15 سال قمری یعنی 14 سال و 7 ماه شمسی. لازم نیست این سه علامت با هم پیدا شود، بلکه هر کدام از این سه علامت زودتر محقق شد معلوم می شود که پسر بالغ شده است.

علایم بلوغ در دختران مانند پسران است؛ فقط در علامت سوم (سن بلوغ دختران) متفاوت هستند. دختران در سن 9 سال قمری یعنی 8 سال و 9 ماه شمسی بالغ می شوند. (1)

پرسش:

تاکنون فکر می کردم سن بلوغ پانزده سال به بالا است و در این مدت، زیاد در بند نماز و روزه نبودم، ولی فکر می کنم علائم بلوغ زودتر از این سن، در من به وجود آمد. آیا بنده تکلیفی بر گردن دارم در حالی که تاکنون بی اطلاع بودم؟

پاسخ:

لازم نیست تمام علایم بلوغ  با هم، در انسان به وجود آید، بلکه اگر یک مورد هم باشد، برای بلوغ کافی است.

چنانچه جناب عالی یقین دارید که قبل از پانزده سالگی علامت بلوغ در شما به وجود آمده بود، واجب است نماز و روزه قضا شده را انجام دهید؛ ولی اگر یقین ندارید که این علامت‏ها در شما به وجود آمده یا نه، تکلیفی ندارید و چیزی بر عهده شما نمی باشد. اگر می دانید که قبل از پانزده سالگی بالغ شدید، اما زمان آن را دقیقاً نمی دانید، مقدار کمتر را که یقین دارید، باید قضا کنید، مثلاً در ماه شک دارید که بلوغ شما در ماه فروردین بوده یا شهریور، باید از شهریور حساب کنید.

پاورقی ها:

1- توضیح المسائل مراجع، ج 2، مسئله 2252