• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
مطالب مرتبط
  • مثلت دايره دوستي
    مثلت دايره دوستي
    آورد دوستي يك خيابان دو طرفه است، رفت و آمد در آن مقررات دارد، اين طور نيست كه هر كاري خواستي انجام بدهي و بعد هم بگويي، دوستيم! دوستی وظایفی دارد سه وظیفه اصلی یک دوست را در این مقاله ببینید
  • هم نشینی های ممنوع !!!
    هم نشینی های ممنوع !!!
    مورد انتخاب دوست و اهمیت دوستی صحبت های زیادی رفته است و در عموم مباحثی که در مورد رابطه رفاقت و دوستی مطرح میشود بیشتر محور بحث بر این دور میزند که ملاک انتخاب یک دوست خوب چه میتواند باشد و با چه کسانی باید دوستی کرد و ساختار منطقی بحث هم همین روند ر
  • دوستي و دوست يابي
    دوستي و دوست يابي
    یكی از مباحث بسیار مهم در مسايل اجتماعی، میزان و نحوه ارتباط انسان‌ها و به عبارتی، دوستی‌ها و روابط دوستانه با یكدیگر است. انسان از انتخاب دوست ناگزیر است و محتاج به دوست. نكته‎ مهم در این میان، تاثیر بسیار زیاد دوست بر شخصیت انسان است كه در قرآن كریم و ر
عضویت در خبرنامه
  • تعداد بازديد :
  • 26797
  • پنج شنبه 14/11/1389
  • تاريخ :

به راستی دوست خوب کیست ؟

دوستی صمیمانه

داشتن دوست و برخوردار بودن از ارتباط عاطفى دوستانه ، یك ضرورت انسانى است. حتى اگر آدمى را موجودى اجتماعى نشناسیم ؛ داشتن دوست - به مقتضاى تدبیر عاقلانه و تأمین خواسته‏هاى فطرى و غریزى - یك پدیده ضرورى و انكارناپذیر است .

 

چگونه دوست خوب را بشناسیم ؟

در مرام مسلمانان، هدف تمام اعمال و رفتارها، به آخرت و خشنودى خدا بر مى‏گردد؛ از این رو هرگاه در پى انجام عملى بر مى‏آییم، اولین سؤال آن است كه آیا این عمل ، موجب خرسند شدن حضرت حق مى‏شود یا نه ؟ آیا خداوند به انجام دادن این عمل رضایت دارد یا نه؟ زیرا همگى بنده اوییم و باید در پى تحصیل رضایت مولاى خود باشیم .

انگیزه اصلی از نگاه توحید اسلام در انتخاب دوست ، نیاز به همراه است . از نظر اسلام انسان سالک کوی خدا است و یکی از نیازهای این راه ، داشتن دوست همراه و کسی است که در مسیر الی الله کمک کار سالک باشد . یعنی دو نفر یا چند نفری که در اثر رابطه دوستی در مسیر خدایی شدن هم پیمان شده اند که به هم کمک کنند .

 بنابراین ویژگی اصلی و عمده دوست برای یک انسان مسلمان و مؤمن در راه بودن است . اگر کسی در راه خدا باشد ، و هدف و انگیزه اش وصول به خدا و خدایی شدن باشد ، به طور قطع شرایط دیگر را نیز خواهد داشت ؛ زیرا شرایط جزئی همه زیر مجموعه و نتیجه ایمان و در راه خدا بودن فرد است .

البته برای این منظور نیاز به خودشناسی هم وجود دارد . یعنی باید انسان ببیند خودش اهل راه هست یا نه؟! اگر اهل راه بود؛ خوب طبیعی است که باید دوست او نیز اهل راه باشد. اگر در این زمینه اشتباه بکند؛ این خطر وجود دارد که در اثر معاشرت با دوست گمراه ؛ او نیز از مسیر عبودیت و کمال خارج شود و گمراه گردد .

 بنابراین با این بیان و معیار؛ ضرورت دقت در این زمینه کاملاً مشهود و سرنوشت ساز است.

حضرت امیرعلیه السلام فرمود: «هنگام از بین رفتن قدرت انسان، دوست از دشمن شناخته مى‏گردد»

ملاك‏هاى دوست خوب‏

افزون بر آنچه بیان کردیم ، در قرآن كریم و روایات اهل بیت‏علیهم السلام، ملاك‏هاى مهم دیگرى براى دوست خوب بیان شده كه به اختصار بعضى از آنها بیان می کنیم:

1. دوست خوب کسی است که آراسته به صفات ایمان واخلاق باشد.

در این باره قرآن کریم به پیامبر خدا (ص) دستور می دهد:  "وَ اصْبِرْ نَفْسَکَ مَع‌َ الَّذِین‌َ یَدْعُون‌َ رَبَّهُم بِالْغَدَوَة‌ِ وَ الْعَشِی‌ِّ یُرِیدُون‌َ وَجْهَه‌ُو وَ لاَ تَعْدُ عَیْنَاکَ عَنْهُم‌ْ تُرِیدُ زِینَة‌َ الْحَیَوَة‌ِ الدُّنْیَا با کسانی باش که پروردگار خود را صبح و عصر می‌خوانند ، و تنها ذات او را می‌طلبند ؛ هرگز چشم‌های خود را به خاطر زینت‌های دنیا از آن‌ها برمگیر ." 1

در حقیقت کسی که به یاد خدا باشد ، هدفش جز رسیدن به او نمی باشد .

 

2. عاقل و خردورز است

حضرت على‏علیه السلام فرمود: « بیشترین درستى‏ها و خوبى‏ها، در همراهى و دوستى با صاحبان عقل و درایت است .» 2

دوستی

 

3. خیانت پیشه، ستم كار و سخن چین نباشد

امام صادق‏علیه السلام فرمود : « از سه گروه بر حذر باش! خیانت كار، ظالم و سخن چین ؛ زیرا كسى كه به نفع تو به دیگران خیانت كند ، روزى خواهد آمد كه به خودت نیز خیانت كند! شخصى كه به جانبدارى از تو، حق دیگران را پایمال نماید و به ظلم عادت كند ، بالأخره به تو نیز ظلم خواهد كرد! و انسان سخن‏چین ، همان طور كه سخن دیگران را پیش تو مى‏آورد ، سخن تو را نیز نزد دیگران خواهد .» 3

 

4. آنچه براى خود مى‏پسندد، براى تو نیز بپسندد و آنچه را كه براى خویش نمى‏خواهد ، براى تو نیز نخواهد

رسول اكرم‏صلى الله علیه وآله فرمود : « در مصاحبت و رفاقت كسى كه آنچه را براى خود مى‏خواهد براى تو نخواهد، هیچ خیر و فایده‏اى وجود ندارد». 4

 

5. قطع كننده رحم نباشد

 امام باقرعلیه السلام فرمود: « پدرم امام سجادعلیه السلام مرا نصیحت فرمود: اى پسرم! از رفاقت با كسانى كه قطع رحم‏كنند ، بپرهیز؛ زیرا من آنها را در قرآن شریف سه بار مورد لعن و نفرین پروردگار یافتم .» 5

شخصى كه با نزدیكان خود، نتواند معاشرت و هم زیستى صحیح داشته باشد - در حالى كه آنان با وى از یك خانواده و فرهنگ و گوشت و خون مى‏باشند - چگونه مى‏تواند با غیر خویشاوندان رفاقت صمیمانه داشته باشد.

 

6. عیب‏جو نباشد

امام على‏علیه السلام فرمود: «از رفاقت و نشست و برخاست با كسانى كه عیب‏جو و به دنبال نقاط ضعف دیگران هستند، بپرهیز؛ زیرا دوست چنین اشخاصى، از ضرر آنان سالم نمى‏ماند و طعمه عیب‏جویى‏هاى آنان خواهد شد » .6

 

7. از دشمنان خدا نباشد

امام على‏علیه السلام فرمود: « مبادا دشمنان خدا را دوست بدارى یا دوستى را نثار كسى جز دوستان خدا كنى!! هر كس مردمى را دوست بدارد ، با آنان محشورخواهد شد ».7

امام على‏علیه السلام فرمود: «از رفاقت و نشست و برخاست با كسانى كه عیب‏جو و به دنبال نقاط ضعف دیگران هستند، بپرهیز؛ زیرا دوست چنین اشخاصى، از ضرر آنان سالم نمى‏ماند و طعمه عیب‏جویى‏هاى آنان خواهد شد»

راه‏هاى دوست‏آزمایى‏

در روایات ، راه‏هاى متعددى براى امتحان دوستان بیان شده است؛

1. در حال بى‏نیازى و فقر، دوستى او عوض نشود

 امام باقرعلیه السلام فرمو: « بدترین دوست كسى است كه تو را به هنگام بى‏نیازیت حفظ كند و به وقت تنگدستى رها سازد ».8

دوستی

 

2. به هنگام عصبانیت، بدگویى تو را نكند

 امام صادق‏علیه السلام فرمود: « دوستى كه سه بار از تو عصبانى شد ؛ ولى بدگویى تو را نكرد و كلام ناسزا از دهانش خارج نشد، او را براى خود نگه‏دار».9

 

3. به نماز اهمیت بدهد

 قرآن مى‏فرماید: « اى اهل ایمان! با آن گروه از اهل كتاب و كافران كه دین شما را به بازیچه گرفتند، دوستى مكنید. زمانى كه شما نداى نماز بلند مى‏كنید ، آن را به مسخره و بازى مى‏گیرند ؛ زیرا آن قوم مردمى نادان وبى‏خردند»10.

 

4. در هنگام سختى و راحتى انسان، اهل نیكى باشد.

 امیرالمؤمنین‏علیه السلام فرمود: «دوستان در سختى‏ها امتحان مى‏گردند».11

 

5. هنگام از بین رفتن توانایى انسان، دوستى‏اش از بین نرود

حضرت امیرعلیه السلام فرمود: «هنگام از بین رفتن قدرت انسان، دوست از دشمن شناخته مى‏گردد».12

در پایان یادسپارى این نکته مورد توجه است که:

انسان نباید  تنها در جست و جوى این اوصاف در دیگران باشد؛ بلكه خود نیز باید سعى كند تا موارد یاد شده را رعایت كند. آن گاه خواهد دید كه چقدر از صفات نكوهیده وى، از بین رفته و در مقابل، به چه صفات پسندیده‏اى مزین شده است.

افزون بر آن آراسته شدن به چنین اوصافى، بهترین زمینه یافتن این گونه از دوستان است؛ چرا كه نیك سیرتان نیز به انسان‏هاى نیك سیرت عشق ورزیده و در جست و جوى دوستى با آنهایند و با دیدن چنین ویژگى‏ها و علایقى در اشخاص، زودتر با آنها رابطه برقرار كرده و خود را به آنان ملحق مى‏كنند.

اغلب انحرافات ، ریشه در معاشرت بد دارد

اغلب افرادی که دچار انحراف و مفاسد اخلاقی می‌شوند، بر اثر معاشرت با دوستان فاسد است‌ . در سوره فرقان در این‌باره آمده است :

" وَیَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلًا * یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا * لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِی وَكَانَ الشَّیْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا؛

روزی که ظالم از شدّت حَسْرت و پشیمانی‌، دست خود را به دندان گرفته‌ ، و می‌گوید :ای کاش من با رسول حق‌ ، راه دوستی و طاعت‌، پیش می‌گرفتم‌؛ وای بر من‌!ای کاش [فلان فرد] را دوست خود نمی‌گرفتم‌، که رفاقت او مرا از پیروی قرآن و رسول خدا، محروم ساخت‌، و گمراه گردانید، و شیطان مایة خذلان و گمراهی انسان است‌ ." 13

 

فرآوری: زهرا اجلال

گروه دین و اندیشه تبیان


پی نوشت ها :

1- کهف / 28 .تفسیر نمونه / مکارم شیرازی / ج 12 / ص 414

2- غررالحکم / حرف الف

3- بحار الانوار / ج 75 / ص 229

4- همان / ج 75 / ص 229

5- تفسیر نور الثقلین / ج 1 / ص 45

6- غررالحکم / باب الف

7- همان

8- میزان الحکمة / ج 1 / ص 53

9- بحار الانوار / ج 78 / ص 251

10- مائده / 57

11- غررالحکم / حرف فاء

12- همان / حرف عین

13- فرقان / 27 – 29 * میزان الحکمه / محمدی ری شهری‌ / ج 6 / ص 310

UserName