یاد معاد بهترین جایزه پیامبران

نقش یاد قیامت در وارستگی انسان

یاد قیامت یكی از عوامل مؤثر در وارستگی انسان است؛ كسی كه معاد را فراموش نكند پارسا خواهد بود؛ زیرا همه‌‌ اعمال و رفتارش را تحت مراقبت ویژه قرار می‌دهد و سعی و تلاش همه جانبه دارد تا آنها را بر خشنودی خداوند استوار ساخته، در مدار شهوات، آرزوهای باطل و هوس‌های شیطانی نگردد. خدای سبحان به بنده پارسا و پیامبر برگزیده‌‌ خویش داوود(علیه‌السلام) فرمان می‌دهد تا بر اساس حق و عدم پیروی از هوس داوری كند؛ زیرا هوس‌پرستی زمینه گمراهی است: "یا داوُد إنّا جعلناك خلیفةً فی الأرض فاحكم بین‌النّاس بالحقّ ولا تتّبع الهوی فیضلّك عن سبیل الله إنّ الّذین یَضلّون عن سبیل‌الله لهم عذاب شدید بما نسوا یوم الحساب"(1)؛ ای داوود ما تو را در روی زمین مقام خلافت دادیم تا میان خلق خدا به حق حكم كنی و هرگز از هوای نفس پیروی نكنی،كه تو را از راه خدا گمراه می‌سازد و آنان‌ كه از راه خدا گمراه می‌شوند چون روز حساب و قیامت را فراموش كرده‌اند به عذاب سخت معذّب خواهند شد. سرانجام گمراهی، عذاب دردناك و سبب آن، فراموشی روز حساب است.

امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به این نكته زیبا توجّه داده و فرموده است: هراسناك‌ترین چیزی كه می‌ترسم دامنگیر شما گردد دو چیز است: پیروی از هوای نفس و آرزوی دراز؛ اما زیان پیروی از هوای نفس آن است كه راه حق و حقیقت را می‌بندد و اما زیان آرزوی طولانی آن است كه سبب فراموشی آخرت خواهد شد: "إنّ أخوف ما أخاف علیكم إثنان: إتّباع الهوی و طول الأمل؛ فأمّا إتّباع الهوی فیصدّعن الحقّ و أمّا طول الأمل فیُنسى الآخرِة."(2) پس انسان اگر از قید و بند هوا بگریزد، قهراً برنامه‌های اخروی را با كمك عقل تنظیم می‌كند.

یاد معاد بهترین جایزه‌‌ پیامبران

خداوند سبحان به پیامبران و بندگان برجسته و خاص خود، نعمتی ویژه عطا فرموده و آن یاد قیامت است: "إنّا أخلصناهم بخالصةٍ ذكرَی الدّار. و إنّهم عندنا لمن المصطفیْن الأخیار"(3)؛ ما آنان را برای یاد سرای آخرت خالص و پاكدل گردانیدیم، یا آن ‌كه ما آنان را از عِباد مُخْلَص قرار دادیم؛ چون دارای وصف خالِص و ویژه‌اند و آن، یاد معاد است و آنان نزد ما از برگزیدگان خوبان بودند.

از این رو پیامبران بسیار آرزوی شتافتن به سرای آخرت داشته، از آن استقبال می‌كردند؛ بر خلاف كافران و گمراهان كه شدیداً از آن هراسناك بودند. بر این اساس، قرآن چنین می‌فرماید: "قل إن كانت لكم الدّار الاخرة عندالله خالصةً من دون النّاس فتمنّوُا الموت إن كنتم صادقین. و لن یتمنّوه أبداً بما قدّمت أیدیهم و الله علیم بالظّالمین. و لتجدنّهم أحرص النّاسِ علی حیوة و من الّذین أشركوا یودّ أحدهم لو یعمّر ألفَ سنة و ما هو بمُزحزحه من العذاب أن یعمّر و الله بصیر بما یعملون"(4)؛ بگو ای پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) اگر سرای آخرت را خداوند ویژه شما ساخته، نه سایر مردم، باید مشتاق و آرزومند مرگ باشید، اگر در این ادعا راست می‌گویید، و هرگز آرزوی مرگ نكند. زیرا بر اثر كردار بد، عذاب سخت آخرت برای خود مهیا كرده‌اند و خدا به همه‌ ستمكاران داناست و همه شما مخاطبان قرآنی می‌یابید كه آنان (یهود) به زندگی مادی از همه مردم، حریص‌تر اند. برخی از مشركان آرزوی هزار سال عمر می‌كنند و اگر هم آرزویشان به حصول پیوندد عمر هزار سال نیز آنان را از عذاب خدا نرهاند و خدا از كردار ناپسند آنان آگاه است.

پی‌نوشت‌ها: 

1- سوره‌‌ ص، آیه‌‌ 26.

2- نهج البلاغه، خطبه‌‌ 42.

3- سوره‌‌ ص، آیات 46 ـ 47.

4- سوره‌‌ بقره، آیات 94 ـ 96.

منبع:

معاد در قرآن، آیة‌الله جوادی آملی،‌بخش یكم، ص 22 .