آنكه دندان دهد نان دهد یعنی چه؟
نوشتهای كه اكنون پیش روی شماست، گلی است از بوستان «بیست گفتار» استاد مطهری كه با بیانی ساده رابطهی میان نیازهای آدمی؛ روزی دادن خداوند و كار و تلاش را مشخص نموده است. در این چند خط شما خواهید دید كه آن حرف بزرگترها! كه میگویند «آنكه دندان دهد، نان دهد» درست است، اما... بله اما دارد! ... ببینید:
اینكه گفته شده" هر آن كس كه دندان دهد نان دهد "نباید گفت حرف غلطی است. نه، حرف درستی است، اما نه به این معنی كه دندان داشتن كافی است كه نان پخته و آماده بر سر سفره انسان سبز شود، بلكه به این معنا كه در دستگاه خلقت بین نان و دندان رابطه است.
اگر نان نبود دندان نبود و اگر دندان و صاحب دندان نبود نان نبود. بین روزی و روزیخور و وسایل تحصیل روزی و وسایل خوردن و هضم و جذب روزی و وسایل هدایت و راهنمایی به روزی، در متن خلقت ارتباط است.
آن كس كه انسان را در طبیعت آفریده، و به او دندان داده:
1- نان، یا همان مواد قابل استفاده را هم در طبیعت آفریده.
2- فكر و اندیشه و نیروی عمل و تحصیل و حس انجام وظیفه را هم آفریده است.
پس لازمه اینكه خدا ، هم نان داده و هم دندان یا همان لازمه رزاقیت خدا، این نیست كه كار و كوشش و فعالیت و عمل و كسب و كار لازم نیست ، به كار انداختن اندیشه برای پیدا كردن راه بهتر تحصیل روزی لازم نیست ، دفاع از حقوق لازم نیست ، زیرا نان و دندان و نیروی كسب و كار و قوه فكری و دماغی و وظیفه و تكلیف عقلی و دینی برای تحصیل روزی همه جزء یك دستگاهاند ، همه اینها توأماً مظهر رزاقیت خداوندند.
پس بر ما لازم است كه بعد از آنكه رابطه روزی و روزیخور را دانستیم، و دانستیم كه وسایلی برای رسیدن روزی به روزیخور آفریده شده و تكلیفی هم برای تحصیل آن متوجه ما هست، كوشش كنیم ببینیم بهترین و سالمترین راه برای رسیدن به روزی چیست، و قوای خود را در آن راه به كار بیندازیم و به خداوند كه خالق این راه است توكل كنیم.
ر.ك: بیست گفتار؛ استاد مطهری؛ ص157