بهترین دوران نامزدی

مقدمه:

این روزها روزهای جالبی در حوزه انتخابات کشور است.روزهای ثبت نام از نامزدهای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری در ستاد انتخابات کشور مبدل به یکی از دستمایه ها طنز سیاسی در ایران شده است.هر لحظه ممکن است یکی از هم وطنان مجهول الهویه وارد سالن شود و مطالبه فرمهای ثبت نام نماید. اگرچه  این مساله به خودی خود منفی نیست اما در  دوره های اخیر موجبات ایجاد حاشیه های زیادی در روند ثبت نام شده است.

دلیل این حاشیه ها هم آن است که در روزهای ثبت نام خبرنگاران زیادی در ستاد انتخابات کشور برای ثبت وقایع و مصاحبه با نامزدهای اصلی انتخابات حضور دارند.اما بنا به یک رویه معمول اکثرا نامزدهای مطرح در روزهای آخر برای ثبت نام می آیند و خبرنگاران حاضر در واقع بی سوژه اند.اما یک خلاء  قانونی آنان را به شدت سرگرم وپرکار کرده است.هر روز شهروندانی با تیپها،سنین و ویژگیهای گوناگون برای ثبت نام حاضر می شوند که این ویژگیها دقیقا مغایر شوون انتخابات ریاست جمهوری است.

نمونه های ذیل مبین این امر است:

احوالات برخی نامزدها:

 یكی از نامزدهای امروز در حالی وارد ستاد انتخابات شد که لباسی سفید رنگ بر تن داشت. بر روی این لباس؛ پرچم ایران، شعارهایی با مضمون «نوكر ملت هستم »، «نامزد انتخابات ریاست جمهوری» و نام فامیلی وی نقش بسته بود!!

این داوطلب انتخابات ریاست جمهوری كه شغل خود را تدریس خصوصی زبان فارسی اعلام كرد، اظهار داشت: من به امر رهبری، خدا و علی (ع) كاندیدا شدم تا كشور را از دست غرب نجات دهم و هیچكس را رقیب خود نمی‌دانم و اگر انتخاب شوم 24 ساعته برای مردم كار خواهم كرد.

یک داوطلب دیگر که 28 ساله و دارای مدرک تحصیلی دوم راهنمایی بود (شهرام محرابی) با بر سر گذاشتن کلاه شاپو، شمایل فروهر بر گردن داشت و یک مثلث بر روی بینی اش خالکوبی کرده بود.

عبدالمجید سپیدكاسه فردی كه همواره در انتخابات مختلف برای داوطلبی به ستاد انتخابات مراجعه می‌كند، گفت كه

دیشب را تا صبح كنار خیابان خوابیدم. وی در جمع خبرنگاران اظهار داشت: خود را یك اصلاح‌طلب واقعی می‌دانم و مردم باید بدانند كه جنگ ایران و عراق را من مدیریت كردم و طراح سدهای ایران هستم و راه مكه را پس از دو سال بسته شدن، من برای مردم باز كردم.

محسن یگانه‌فر یكی از داوطلبین دهمین دوره ریاست جمهوری كه در ابتدا خود را لیسانس مدیریت صنعتی و پس از آن دكترای پزشكی و جراح داخلی معرفی كرد، وی ادامه داد: به كشورهای مختلفی سفر كرده‌ام و برج ایفل را در انگلستان از نزدیك دیده‌ام!

دلایل وبازتابهای ثبت نام  این نامزدها 

نکته نگران کننده آن است که این افراد اگرچه از اکثریت دارای بینش سیاسی ومعمول جامعه ایران نیستند اما توسط رسانه های خارجی و تلویزیونهای خارجی شکار شده ومصاحبه اختصاصی با آنها ترتیب داده می شود.

برای مثال شبکه های الجزیره و العربیه که به هر حال رویکردهای ضد ایرانی دارند نهایت سوء استفاده را از این نامزدها بردند ومصاحبه های اختصاصی این شبکه ها با آنها بارها بالحن تمسخر آمیز مجریان پخش شد!

اگرچه در میان این نامزدها افراد وطن دوست وعلاقه مندی وجود دارند که صرفا گمنام بوده و  از صلاحیت وکارامدی برخوردارند ، اما سایرین اکثرا افرادی فاقد بینش سیاسی حداقلی وحتی در برخی موارد سلامت روحی وروانی هستند

 که صرفا به دلیل دیده شدن ویا رساندن صدای خود به ستاد انتخابات کشور پا گذاشته اند.

در واقع بسیاری از آنان می دانند با توجه به شرایط قانون اساسی شانسی برای احراز صلاحیت ندارند ،اما فقط تلالوء فلاشها،درخواست مصاحبه اختصاصی مطرح کردن خواسته های خود و ....بهترین دوران نامزدی آنها در انتخابات است!

ماجرا از اینجا آغاز می شود که با توجه به قوانین موجود صرفا سواد خواندن و نوشتن برای انجام ثبت نام کافی است.

بررسی حقوقی این پدیده:

به موجب ماده 35 قانون انتخابات ریاست جمهوری، انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام باید دارای شرایط ذیل باشند:

1- از رجال مذهبی ، سیاسی 2- ایرانی الاصل 3- تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران 4- مدیر و مدبر 5- دارای حسن سابقه و امانت و تقوا 6- مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور

اما احراز این صلاحیتهای کیفی وبنیادی توسط شورای نگهبان انجام شده و شرط ابتدایی برای ثبت نام وجود ندارد.متاسفانه بر مبنای قانون  فعلی انتخابات ریاست جمهوری آمده است هر فردی که سواد خواندن و نوشتن دارد می‌تواند در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کند که این امر موجب افزایش آمار ثبت نام کنندگان می شود که بایستی برای جلوگیری از مشکل موجود، این قانون اصلاح گردد. باید توجه کرد که  ثبت نام متفاوت از تایید صلاحیت است.اما خود ثبت نام نیز باید از لحاظ شکلی سامانمند گردد. در افراد باید سابقه تصدی مناصبی نظیر ریاست جمهوری ،‌ وزراء ، رؤسای قوای مقننه یا قضاییه ، وکلاء پایه یک تا مدیران غیردولتی در سطح ملی را داشته باشند که البته شورای نگهبان معتقد است این قیود مانع از ثبت نام سایر افراد دارای صلاحیت برای ریاست جمهوری است و بنا بر این مغایر بند 9 اصل 3 قانون اساسی است و تبعیض ناروا محسوب می شود. لذا آنرا رد کرد.

نتیجه گیری:

قانون فعلی انتخابات به علت فضای غیر معمول بازی که برای ثبت نام پدید آورده  ،باعث نوعی ناهنجاری و وهن انتخابات شده است.پیشنهاد قبلی مجلس نیز از نگاه شورای نگهبان موجب ایجاد نوعی انحصار می گردد.اما می توان از تجربه سایر کشورها برای تعیین شرایط ثبت نام (متفاوت با احراز صلاحیت) استفاده کرد.در سایر کشورها مواردی مانند سن،مدرک تحصیلی،سالهای اقامت مداوم در کشور،عدم سابقه کیفری،سلامت روانی،عدم تابعیت دوگانه و ارائه سندی حاوی امضای تعاد قابل ملاحظه ای از واجدان شرایط رای دادن به نامزد،جهت اثبات پایگاه اجتماعی وی(این عدد متناسب با جمعیت کشور تعیین می گردد) جز شروط اولیه ثبت نام هستند. با توجه به این سازوکار هم از انحصار در ثبت نام وعدم چرخش نخبگان جلوگیری شده وهم از وهن انتخابات اجتناب می شود.

سید حسین زرهانی

گروه جامعه وسیاست