بلوتوث ها را روشن کنيد!

پس چرا بيکار نشستي! زود باش بلوتوث بفرست. آخرين تصاوير مربوط به مهماني بازيگر معروف سينما، تقليد صداي ماهرانه فلان آقا، بخش هايي از جديدترين فيلم هاليوودي، آخرين مدل موي اروپايي...همه بلوتوث ها را روشن کنيد!

در يکي از آثار افلاطون، فيلسوف معروف يوناني، داستان معروفي به نام "قضاوت تاموس" ذکر شده است که مضمون جالبي دارد. خصوصا براي ما که در بسياري از موارد به راحتي خود را اسير دست ابزارآلات کرده ايم، ميتواند آموزنده باشد.

داستان از اين قرار است که روزي فردي به نام تئوت نزد تاموس ،پادشاه يونان، ميهمان بود. تئوت کسي بود که اختراعات و دانش هاي بي شماري داشت. او اختراعاتش را به شاه عرضه داشته و از او خواست تا مصريان را با اين اختراعات آشنا سازد تا آنها نيز از اين اختراع و مزاياي آن بهره برند. پادشاه تاموس، درباره تک تک اختراعات پرسش مي کند تا به فوايد و مضرات آنها، آگاهي يابد. اما وقتي موضوع "کتابت" و اختراع "حروف" مطرح شد، تئوت به شاه گفت که اين اختراع قدرت تفکر و خرد مصريان را بهبود مي بخشد و موجب تقويت حافظه آنها مي شود. پادشاه، تئوت را تحسين کرد، اما متذکر شد که به همراه ارائه اين اختراع، لازم است فردي باشد تا فوايد و مضرات اختراع تو را براي استفاده کنندگان از آن، روشن سازد. چرا که پادشاه معتقد بود که اين حروف موجب اين نيز مي شود که ذهن آموزنده را به سمت فراموشي سوق دهد. پادشاه در ادامه اينطور بيان ميکند که اين اختراع براي تقويت حافظه نيست. بلکه براي حفظ يک خاطره است و آنچه از آن به عنوان وسيله اي براي تقويت و تحکيم حافظه ياد مي شود، بيشتر شبيه سرابي  است که در آن خبري از آب نيست. چرا که آنان مطالبي را مي بينند، بدون اينکه آنها را آموخته باشند، تصور مي کنند جزو دانايان هستند در حاليکه نادانند.

داستان تاموس نکات جالبي را به ما مي آموزد و البته نشان مي دهد که تاموس بيشتر بر جنبه مضرات اختراع تاکيد داشته و اين مساله  از آن جهت مصداق پيدا مي کند که  ما نيز در بسياري از موارد تنها يک جنبه از تکنولوژي را مورد استفاده قرار مي دهيم. حال آنکه هر تکنولوژي از هر دوجنبه نعمت و نکبت برخوردار است و مهم اين است که هر دو را در جايگاه خود بشناسيم و مورد توجه قرار دهيم.

تقريبا در آغاز دهه گذشته، آن زمان که تلفن همراه وارد جامعه ما شد، ابتدا وسيله اي دست نيافتني و فوق مدرن محسوب مي شد که تنها قشر خاصي از افراد از آن استفاده مي کردند. تکنولوژي تازه اي بود که همگان را متعجب و حيران کرده بود. اما به مرور زمان حضور اين تکنيک نوظهور در جامعه ما عادي تر شد و هر روز تعداد بيشتري از افراد مي توانستند از داشتن آن بهره برند. آنزمان شايد کسي باور نمي کرد که روزي رسد که همه افراد جامعه به راحتي بتوانند تلفن همراه شخصي داشته باشند و اصلا داشتن اين وسيله به ضروريات اوليه بدل شود و حتي به عنوان يک اسباب بازي در دسترس کودکان و نوجوانان نيز قرار گيرد.

اما اتفاق جالبي که در راستاي افزايش تعداد افراد دارنده تلفن همراه، در جامعه ما رخ داد، تغيير کارکرد واقعي اين وسيله بود. اين بدان معناست که مثلا افراد براي داشتن گوشي همراه بيش از آنکه به امکان برقراري ارتباط در مواقع ضرورت، فکر کنند، در جستجوي نوعي از گوشي هستند که از امکانات استفاده هاي جانبي بيشتري برخوردار باشد.مثلا بلوتوث داشته باشد و يا يک کارت حافظه با حجم بالا که امکان دريافت انواع فايل هاي صوتي و تصويري در آن وجود داشته باشد.

امروز وقتي در اماکن عمومي شهر، بلوتوث گوشي خود را روشن کنيد، متوجه مي شويد که جمع کثيري از افراد در حال مبادله انواع پيام هايي هستند که در بيشترين موارد براي سلامت اجتماعي و فرهنگي و رواني جامعه ما خطرناک است

با بررسي هاي انجام شده مشخص شده که تاکنون لطمات جبران ناپذيري به خاطر استفاده از اين تکنولوژي به خانواده ها وارد شده است. وقتي افرادي به طراحي برنامه هايي مي پردازند که از طريق آن با روشن شدن بلوتوث افراد مي توانند به سرقت تمامي حافظه تلفن همراه بپردازند و سپس اين حافظه را تبديل به سي دي هايي براي فروش کنند، اين نکته به ذهن مي رسد که حريم فردي به چه سادگي در هم شکسته مي شود، بدون آنکه لطمه رواني آن به افراد مورد توجه قرار گيرد. به همين سادگي عکس ها و فيلم هاي شخصي افرادي آبرومند و موجه، در دسترس تمامي اقشار جامعه قرار مي گيرد و ضربات سنگيني را بر روح و روان افراد قرباني مي گذارد.

حال سوال اينجاست که چرا قبل از ورود چنين تکنولوژي حساسي به جامعه، اطلاع رساني و آموزش هاي لازم در رابطه با آن ارائه نمي شود؟ چرا پيش از آنکه جامعه، عنان انديشه و اخلاق و فرهنگ را به همراه معنويات باارزش، از دست بدهد، پيشگيري صورت نمي گيرد؟

طبيعتا رشد جمعيت در کره زمين به همراه مشکلات مادي و اجتماعي گوناگون،ضرورت به کار گيري تکنولوژي را اجتناب نا پذير ساخته است. از طرفي خاصيت تکنولوژي اين است که اغلب انسانها آنرا به عنوان يک رفيق قابل اطمينان مي دانند. نکته مهم ديگر اين است که تکنولوژي خاصيتي دارد که آنرا در رابطه اي عميق و نزديک با فرهنگ قرار داده است. يعني هر تکنولوژي اين توانايي را دارد که سازنده فرهنگي نو در يک جامعه باشد و يا تغييراتي را در فرهنگ بومي يک جامعه ايجاد کند. همه موارد مذکور با توجه به داستاني که ذکر شد حاکي از اين است که جامعه ما نيز همچون ساير جوامع، توانايي ايستادگي در برابر هجمه عظيم تکنولوژي را ندارد و نمي توان از ورود اين جريان جلوگيري کرد اما نبايد به تمامي خواسته هاي آن تن داد و مي بايست با ايجاد برنامه هاي آموزشي مناسب و تاثير گذار، نحوه استفاده و خصلت هاي مختلف تکنولوژي را به افراد گوشزد کرد. البته پيش از آنکه اين هجمه موجب قرباني شدن افراد جامعه شود و لطمات جبران ناپذيري را وارد آورد. به راستي آيا همه ما به اين نکته فکر کرده ايم که پيش از داشتن يک وسيله، مثل گوشي همراه، به تمامي معايب و مزايا و خصوصيات مختلف آن و خطراتي که مي تواند براي ما به دنبال داشته باشد، بينديشيم؟

فاطمه ناظم زاده

گروه جامعه و سياست

منابع:

پستمن،نيل"زندگي در عيش،مردن در خوشي"ترجمه صادق طباطبايي،تهران

"بلوتوث روشن در مترو"سايت تابناک:1375