نقش سویا در كاهش عوارض دوران یائسگی

یائسگی عبارت است از قطع دائمی قاعدگی؛ كه به دو دسته تقسیم می شود:

- یائسگی فیزیولوژیك یا طبیعی.

- یائسگی ناشی از برداشتن تخمدان ها در سنین قبل از یائسگی كه مصنوعی است و در این مورد، قطع قاعدگی در اثر در آوردن و نبود تخمدان ها است.

در مورد یائسگی فیزیولوژیك كه در اثر پیری ایجاد می شود و بیشتر از مورد دوم وجود دارد ، باید گفت كه سن متوسط یائسگی 51 سالگی است، اما حدود 4 درصد زنان قبل از 40 سالگی دچار یائسگی زودرس می شوند.

مشكلات عمده ی این دوران عبارتست از : گر گرفتگی و پوكی  استخوان.

به احساس گرمای شدید در قسمت فوقانی بدن به مدت 30 ثانیه تا 5 دقیقه ، گر گرفتگی گفته می شود.

پوكی استخوان از دیگر عوارض مهم این دوران است. هر سال كه از یائسگی می گذرد، حدود 5/1-1 در صد از توده ی استخوانی از دست می رود و در 65-60 سالگی ممكن است شكستگی های استخوانی در ستون مهره ها ایجاد شود.

به دلیل شایع بودن این عوارض، محققان درصدد پیدا كردن مواد و راه هایی برای درمان یا پیشگیری از آنها هستند. از جمله ی این مواد می توان به سویا اشاره كرد.

نقش سویا چیست؟

سویا به عنوان یك غذای اصلی و مهم در بسیاری از كشورهای آسیایی مصرف می شود كه دارای مواد مغذی با ارزشی مانند پروتئین است. پروتئین سویا اسید آمینه های ضروری مورد نیاز بدن را تامین می كند. هنگامی كه سویا به همراه برنج مصرف می شود، پروتئین آن با پروتئین فرآورده های گوشتی برابری می كند، در حالی كه میزان كلسترول و چربی آن پایین است.

مواد موجود در سویا از سرطان های وابسته به هورمون مانند سرطان سینه و سرطان پروستات جلوگیری می كنند.

از دیگر اثرات مهم سویا، كاهش عوارض ناشی از یائسگی از جمله گر گرفتگی است. معمولاً  برای كاهش این عارضه در این دوران ، داروهای هورمونی تجویز می شود. سویا دارای موادی است كه بدون ایجاد مشكلات ناشی از استروژن (هورمون زنانه كه در داروها هم هست) حالت گر گرفتگی را در خانم ها كاهش می دهد. البته برای داشتن این اثر بایستی سویا به طور مداوم مصرف شود.

در دوران قبل از یائسگی نیز بسیاری از زنان دچار بعضی اختلالات هورمونی می شوند كه به علت شرایط فیزیولوژیك بدن است. بررسی ها نشان داده مصرف سویا در این دوران نیز، می تواند سطح هورمون بدن زنان را تنظیم كند.

سویا می تواند از پوكی استخوان دوران یائسگی جلوگیری كند. تحقیقات نشان داده است كه سویا اثر محافظتی بر روی سطح استخوان حیوانات دارد، ولی صد در صد ثابت شده نیست.

بیشترین اثر سویا كاهش گر گرفتگی دوران یائسگی است . كمی هم در درمان واژنیت موثر است كه یك التهاب دستگاه تناسلی و از ناراحتی های شایع این دوران است. علت واژنیت كاهش سطح هورمون استروژن است و تا حدودی با اثرات مشابه هورمونی مواد موجود در سویا ، این عارضه بر طرف می شود.

تمامی این اثرات فقط با مصرف مداوم و طولانی مدت سویا دیده می شود. از مصرف محصولات سویا هیچ گونه عارضه ی خطرناكی گزارش نشده است، مگر افراد كمی كه امكان دارد به سویا حساسیت داشته باشند و در این صورت باید از مصرف آن خودداری كنند.

مشكلات قلبی – عروقی از دیگر عوارض دوران یائسگی هستند. بررسی ها ثابت كرده، پروتئین سویا می تواند از بیماری قلبی- عروقی جلوگیری كند. در یك بررسی، كلینیك تغدیه ی آمریكا دو گروه را در نظر گرفتند. یك گروه  پروتئین سویا را مصرف كردند و گروه دوم پروتئین شیر را. مشاهده شد در گروه اول میزانLDL  ( كلسترول بد) بیشتر كاهش پیدا كرده است.

در بررسی دیگری ، در یك دوره به 94 خانم یائسه ی سالم ( كه سیگار و هورمون خارجی مصرف نمی كردند) روزانه فقط 42 گرم پروتئین سویا یا پروتئین  شیر دادند و برای ثبات وزن، مصرف سایر منابع انرژی محدود شد. پس از 12 هفته، میزانLDL  كاهش یافته بود ولی میزان بقیه ی مواد تغییری نكرده بود. ولی میزان كاهشLDL در صورت مصرف پروتئین سویا بیشتر از پروتئین شیر بود.

در طی این بررسی ها پزشكان این مركز تغذیه به این نتیجه رسیدند كه به دلیل كاهش میزانLDL پس از مصرف سویا ، احتمال خطر بیماری قلبی – عروقی نیز كاهش می یابد.