کارنامه عطاران به تغيير و تحول اساسي نياز دارد
در حالي که بسياري در عرصه طنز تلويزيوني سبک خاص رضا عطاران را در پيش گرفتهاند، اين کارگردان و بازيگر موفق اگر نميخواهد عرصه رقابت را به ديگران واگذارد بايد در کارنامه خود تغيير و تحول اساسي ايجاد کند.
پس از موفقيت مجموعههاي طنز عطاران پيشبيني ميشد موجي تحت تأثير اين موفقيت شکل بگيرد. عطاران سبک شخصي خود را دارد، سبکي که رگههايي از آن در مجموعه طنز شبانه "زير آسمان شهر" که متنهايش را مينوشت، قابل تشخيص بود.
در مجموعه "کوچه اقاقيا" هم تفاوتهاي طنز عطاران با مهران مديري، نويد شکلگيري يک جريان تازه را در طنز تلويزيوني ميداد که خوشبختانه اين جريان پس از گذشت سالها همچنان ادامه دارد. عطاران هر چقدر پيشتر رفته، شيوه کارياش را کامل کرده و پس از مجموعه "متهم گريخت" ميتوان امضاء او را پاي مجموعههايش تشخيص داد.
عطاران سبک شخصي خود را دارد، سبکي که رگههايي از آن در مجموعه طنز شبانه "زير آسمان شهر" که متنهايش را مينوشت، قابل تشخيص بود.
امتياز اصلي عطاران و مجموعههايش تفاوت آنها با نگاه و طنز مديري است. مديري چهره مهم طنز تصويري است که بيش از يک دهه توانسته موقعيت خود را حفظ کند و در رتبه اول بايستد. اما عطاران با روايت زندگي طبقه فرودست و نمايش جزئيات آن بخشهايي از زندگي را به تصوير ميکشد که پيش از اين نديدهايم.
نوع شوخيها، جنس شخصيتپردازي و مناسبات شخصيتها مخصوص اوست و عطاران حتي در بازي گرفتن از بازيگرانش هم متفاوت از مديري عمل ميکند. در واقع رئاليسمي خاص بر فضاي مجموعه و بازيها حاکم است که به عنوان يک ويژگي مجموعههاي عطاران را دوستداشتني ميکند.
مجموعه "سه در چهار" به کارگرداني مجيد صالحي را ميتوان نمونهاي دانست که تحت تأثير طنز عطاران ساخته شده است. صالحي پيش از "سه در چهار" با عناوين مختلف و در پروژههاي متفاوت کنار عطاران حضور داشته، ولي اين بار مشاور او در "سه در چهار" عطاران است و ... همه اينها نشاندهنده تعلق خاطر صالحي به اين کارگردان و طنز اوست.
تماشاي "سه در چهار" يادآور خاطرههايي است که از "متهم گريخت"، "خانه به دوش" و "ترش و شيرين" داريم. حتي تيتراژ مجموعه هم با تأثير از آثار عطاران ساخته شده و اگر خوشبين باشيم اين تقليد را به حساب اداء دين صالحي به هنرمند محبوبش ميگذاريم. در واقع او خواسته هر سکانس مجموعه يادآور طنز محبوب عطاران باشد و در اين کار موفق بوده است.
مجموعه "آرزوهاي شيرين" سيدوحيد حسيني نيز که مدتي پيش از شبکه اول پخش ميشد، متأثر از مجموعههاي عطاران بود. حتي حسيني در گفتگو با يکي از روزنامهها با صراحت گفت که طنز عطاران را دوست دارد و سعي کرده در مجموعهاش به همان سبک و سياق کار کند.
نوع شوخيها، جنس شخصيتپردازي و مناسبات شخصيتها مخصوص اوست و عطاران حتي در بازي گرفتن از بازيگرانش هم متفاوت از مديري عمل ميکند.
اين رويکرد کارگردانان جوان در تقليد از شيوه کار جذاب عطاران اشکالي ندارد به شرطي که تا ابد در مقام يک مقلد باقي نمانند! ميتوان از سبک عطاران لذت برد، اما هر کارگرداني بايد ويژگيهاي کاري خود را به اثر پيوند بزند. در حالي که ميان مقلدان عطاران چنين چهرهاي را نميتوان سراغ گرفت و همه چنان مسحور جذابيتهاي طنز او شدهاند که خلاقيت را فراموش کردهاند.
نکته مهم درباره شيوه کاري عطاران اين است که او ازهمان ابتدا بدون توجه به محبوبيت و موفقيت مديري سراغ ايدههاي خود رفت و به موفقيت رسيد. تفاوت طنز او با مديري، تنوع و طراوتي خاص به فضاي طنز تصويري آورد. اما به تدريج با اضافه شدن به تعداد مقلدان عطاران، اين طراوت و جذابيت کمرنگ شده و مخاطب تلويزيون را با تکرار محض روبرو ميکند.
عطاران که اين روزها "بزنگاه" را براي ماه رمضان ميسازد، کاري سخت پيش رو دارد. چون بايد قدمي رو به جلو بردارد. در حالي که پس از "ترش و شيرين"، مجموعههاي "آرزوهاي شيرين" و "سه در چهار" با نگاه به طنز عطاران ساخته شده، "بزنگاه" بايد کاملتر از مجموعههاي قبل عطاران و جذابتر از نمونههايي باشد که با نگاه به آثار او ساخته شده است.
بيشک اگر طنز از طراوت تهي باشد، تأثير و جذابيت ندارد. عطاران بايد مسيري تازه را در "بزنگاه" تجربه و فاصلهاش را با مقلدانش بيشتر کند. او نياز به يک تغيير و تحول اساسي در کارنامهاش دارد، اگر نميخواهد رقابت را به ديگران واگذار کند... شرط بقا اين است.
مطالب مرتبط :
مصاحبه با رضا عطاران
اولين نقش جدي «رضا عطاران» در «نشاني »
عطاران» با «بزنگاه» ماه رمضان به شبكه سه ميآيد
مجموعه جديد عطاران كليد ميخورد