| صابون ها، نمک سدیم یا پتاسیم اسیدهای چرب هستند که از هیدرولیز (تجزیه در اثر حضور آب) اسیدهای چرب (چربیها و روغن ها) در محیط قلیایی به دست میآیند. هر مولکول صابون از یک زنجیر هیدروکربنی بلند یا "دم" و یک کربوکسیلات یا "سر" تشکیل شده است. وقتی صابون در آب حل شود، یون سدیم یا پتاسیم از سر آن جدا میشود و سر مولکول بار منفی پیدا میکند. صابون تمیز میکند، چون یک امولسیفایر (Emulsifier) خوب است. امولسیفایر به ماده ای گفته میشود که باعث میشود ذرات یک مایع در یک مایع غیر قابل امتزاج با آن پخش شوند و یک امولسیون پایدار تشکیل گردد. چربی و روغن روی پوست (که چرک و کثیفی را به خود میگیرد). در شرایط عادی با آب مخلوط نمی شود، اما صابون کاری میکند که چربیها در آب حل شده و شسته شوند. بخش آلی مولکول صابون طبیعی، یک مولکول قطبی با بار منفی است. گروه کربوکسیلات (CO-2-) انتهای آن آب دوست (Hydrophilic) است و از طریق پیوندهای یون - دو قطبی و هیدروژنی با مولکول های آب پیوند برقرار میکند. زنجیر هیروکربنی بلند موجود در مولکول، غیر قطبی است. پس با مولکولهای آب کاری ندارد (آب گریز، Hydrophobic). این زنجیرها از طریق نیروهای لاندن جذب همدیگر میشود و گویچه هایی مانند شکل زیر را پدید میآورند که اصطلاحا مایسل (micelle) نامیده میشود. هر مایسل، کره کوچکی است که از زنجیرهای هیدروکربنی تشکیل شده است و سطح آن را گروههای کربوکسیلات که بار منفی دارند، پوشانده اند. این بارهای منفی باعث میشود که مایسلها همدیگر را دفع کنند و در آب معلق بمانند. مولکولهای چربی و روغن غیر قطبی اند و در آب حل نمی شوند؛ به همین دلیل به بخش هیدروکربنی صابون متصل میشوند. یعنی در مرکز هر مایسل یک ذره چربی قرار دارد، که وقتی دست خود را با آب میشویید، همراه با آب از روی پوست پاک میشود. صفحه اصلی |